Alışma süreci hangi canlılarda gözlemlenebilir?
Alışma süreci (habituation), bir canlının tekrar eden, genellikle zararsız veya önemsiz bir uyarıcıya verdiği tepkinin zamanla azalması durumudur. Bu, canlının enerjisini ve dikkatini çevresindeki daha önemli veya yeni uyaranlara odaklamasına yardımcı olan temel bir öğrenme biçimidir.
A) Sadece insanlarda: Bu seçenek doğru değildir. İnsanlar alışma sürecini gösterirler (örneğin, sürekli çalan bir saatin tik tak sesine bir süre sonra dikkat etmemek gibi), ancak bu sadece insanlara özgü bir özellik değildir. Birçok farklı canlı türü de bu yeteneğe sahiptir.
B) Sadece hayvanlarda: Bu seçenek de doğru değildir. Hayvanlar da alışma sürecini gösterirler (örneğin, bir kuşun pencereye çarpan bir sese ilk başta irkilmesi ama ses tekrarlandıkça tepkisinin azalması gibi). Ancak, insanlar da biyolojik olarak hayvanlar aleminin bir parçası olmasına rağmen, bu seçenek insanları dışarıda bırakmaktadır ve eksiktir.
C) Hem insanlarda hem hayvanlarda: Bu seçenek doğrudur. Alışma süreci, sinir sistemi olan birçok canlıda gözlemlenen temel bir öğrenme ve adaptasyon mekanizmasıdır. İnsanlar (hayvanlar aleminin bir üyesi olarak) ve diğer hayvan türleri bu süreci gösterirler.
İnsanlarda örnek: Yeni taşındığınız bir evin yakınındaki trafik gürültüsüne başlangıçta rahatsız olmanız, ancak zamanla bu sesi fark etmemeye başlamanız.
Hayvanlarda örnek: Bir akvaryumdaki balıkların, akvaryumun camına hafifçe vurulduğunda başlangıçta irkilmesi, ancak bu hareketin tekrar etmesiyle tepkisinin azalması.
Bu süreç, canlının çevresindeki gereksiz uyaranları filtreleyerek daha önemli bilgilere odaklanmasını sağlar ve hayatta kalma becerisi için önemlidir.
D) Sadece bitkilerde: Bu seçenek doğru değildir. Bitkiler çevresel uyaranlara (ışık, su, dokunma vb.) tepki verirler ve adaptasyon yetenekleri vardır, ancak "alışma süreci" kavramı, genellikle sinir sistemi olan canlıların davranışsal öğrenme biçimlerini tanımlamak için kullanılır. Bitkilerde bu tür bir davranışsal alışma, hayvanlardaki ve insanlardaki gibi gözlemlenmez.
Bu bilgiler ışığında, alışma sürecinin hem insanlarda hem de hayvanlarda gözlemlenen yaygın ve temel bir öğrenme biçimi olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
