Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiilin çatısı konusunu, özellikle de "edilgen çatı" kavramını anlamamız gerekiyor. Bir fiilin edilgen çatılı olması ne anlama gelir, önce bunu hatırlayalım:
- Edilgen Çatılı Fiil: Fiilde belirtilen işi yapanın (gerçek öznenin) belli olmadığı veya önemli olmadığı durumlarda kullanılır. İşten etkilenen varlık, cümlede "sözde özne" olarak yer alır. Edilgen çatılı fiiller genellikle fiil kök veya gövdesine "-l" veya "-n" eklerinden birinin getirilmesiyle oluşur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğretmen tahtaya yazdı.
- Bu cümlede fiil "yazdı"dır.
- Yazma işini kim yapıyor? "Öğretmen" yapıyor. Öğretmen, işi yapan gerçek öznedir.
- Fiil "-l" veya "-n" eklerinden birini almamıştır.
- Bu nedenle, bu fiil etken çatılıdır.
- B) Masa temizlendi.
- Bu cümlede fiil "temizlendi"dir.
- Temizleme işini kim yaptı? Cümlede belirtilmemiş. "Masa" kendi kendini temizlemez, başkası tarafından temizlenir. "Masa" burada işten etkilenen varlıktır ve sözde öznedir.
- Fiil, "temizle-" köküne "-n" ekini alarak "temizlendi" şeklini almıştır. Bu, edilgenlik ekidir.
- Bu nedenle, bu fiil edilgen çatılıdır.
- C) Çocuk top oynadı.
- Bu cümlede fiil "oynadı"dır.
- Oynama işini kim yapıyor? "Çocuk" yapıyor. Çocuk, işi yapan gerçek öznedir.
- Fiil "-l" veya "-n" eklerinden birini almamıştır.
- Bu nedenle, bu fiil etken çatılıdır.
- D) Kuş uçtu.
- Bu cümlede fiil "uçtu"dur.
- Uçma işini kim yapıyor? "Kuş" yapıyor. Kuş, işi yapan gerçek öznedir.
- Fiil "-l" veya "-n" eklerinden birini almamıştır.
- Bu nedenle, bu fiil etken çatılıdır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, fiilin edilgen çatılı olduğu cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
