Kıbrıs Barış Harekatı'nın uluslararası hukuktaki dayanağını anlamak için, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecine ve bu süreci şekillendiren antlaşmalara bakmamız gerekir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Garanti Antlaşması (1960): Bu antlaşma, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve anayasal düzenini garanti altına almak amacıyla Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık arasında imzalanmıştır. Antlaşmanın 4. maddesi, garantör devletlere, Kıbrıs'taki anayasal düzenin bozulması veya bağımsızlığının tehlikeye girmesi durumunda müdahale hakkı tanımaktadır. Türkiye, 1974'te Kıbrıs'ta yaşanan darbe ve Yunanistan'ın adayı ilhak etme girişimleri üzerine, bu antlaşmadan doğan garantörlük hakkını kullanarak Barış Harekatı'nı gerçekleştirmiştir. Bu nedenle, Harekat'ın uluslararası hukuktaki temel dayanağı Garanti Antlaşması'dır.
- B) Lozan Antlaşması (1923): Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve bugünkü Türkiye'nin sınırlarını belirleyen önemli bir antlaşmadır. Ancak, Kıbrıs'ın statüsü veya Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahale hakkıyla doğrudan bir ilgisi yoktur. Kıbrıs, Lozan Antlaşması ile İngiltere'ye bırakılmıştı.
- C) Sevr Antlaşması (1920): Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan, ancak Türk Kurtuluş Savaşı nedeniyle hiçbir zaman yürürlüğe girmeyen ve geçerliliği olmayan bir antlaşmadır. Dolayısıyla, Kıbrıs Barış Harekatı'nın hukuki dayanağı olamaz.
- D) Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerindeki egemenliğini ve uluslararası gemi geçiş rejimini düzenleyen bir sözleşmedir. Kıbrıs Barış Harekatı ile doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Kıbrıs Barış Harekatı'nın uluslararası hukuktaki temel dayanağının, Türkiye'ye garantör devlet sıfatıyla müdahale hakkı tanıyan Garanti Antlaşması olduğu açıktır.
Cevap A seçeneğidir.
