Sevgili öğrenciler, bu soru Türk devletlerinin coğrafi konumlarını ve tarihsel yerleşimlerini bilmenin önemini vurguluyor. Her bir Türk boyunun hangi bölgelerde devlet kurduğunu veya etkili olduğunu inceleyelim:
- A) Uygurlar: Uygurlar, genellikle Orta Asya'da, özellikle Tarım Havzası ve çevresinde devlet kurmuşlardır. Hazar Denizi'nin kuzeyi ile doğrudan bir bağlantıları yoktur.
- B) Hazarlar: Hazarlar, 7. yüzyıldan itibaren Hazar Denizi'nin kuzeyinde, Karadeniz'in kuzeydoğu kıyıları ile Volga Nehri arasındaki geniş bozkır alanlarında güçlü bir devlet (Hazar Kağanlığı) kurmuşlardır. Başkentleri İtil, Volga Nehri üzerinde yer almaktaydı ve bu bölge Hazar Denizi'nin kuzeyindedir. Bu nedenle doğru cevap Hazarlar'dır.
- C) Kırgızlar: Kırgızlar, daha çok Orta Asya'da, özellikle Yenisey Nehri çevresinde yaşamış ve devlet kurmuşlardır. Hazar Denizi'nin kuzeyi ile coğrafi olarak uzak bir konumdadırlar.
- D) Karluklar: Karluklar da Orta Asya'da, özellikle Tanrı Dağları ve Maveraünnehir bölgelerinde etkili olmuşlardır. Hazar Denizi'nin kuzeyinde bir devlet kurmamışlardır.
- E) Kıpçaklar: Kıpçaklar (Kumanlar olarak da bilinirler), Hazar Kağanlığı'nın yıkılmasından sonra Karadeniz'in kuzeyi ve Hazar Denizi'nin kuzeyindeki geniş bozkırlara yayılmış ve bu bölgelerde etkili olmuşlardır. Ancak soru "devlet kurmuştur" ifadesini kullandığında, Hazar Denizi'nin kuzeyinde en belirgin ve uzun süreli devleti kuran Hazarlar'dır. Kıpçaklar daha çok bir konfederasyon ve göçebe topluluk olarak bu bölgelerde hakimiyet kurmuşlardır.
Bu bilgiler ışığında, Hazar Denizi'nin kuzeyinde güçlü bir devlet kuran Türk boyu Hazarlar'dır.
Cevap B seçeneğidir.
