Sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin iki önemli görevini aynı anda yerine getirdiği cümleyi bulmamız isteniyor: hem 'rivayet' anlamı katması hem de 'basit zamanlı bir fiili' 'birleşik zamanlı' yapması. Gelin, bu kavramları ve seçenekleri adım adım inceleyelim.
- Ek Fiil Nedir?
Türkçede ek fiil (imek fiili), iki temel görevi olan bir yardımcı fiildir:
- İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) yüklem yapar (Örnek: "Bu hava güzeldi.").
- Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar (Örnek: "Geliyordu.").
- Rivayet Anlamı Nedir?
Ek fiilin "-miş / -mış / -müş / -muş" ekiyle kullanılmasıyla ortaya çıkan anlamdır. Bu, eylemin başkasından duyulduğunu, sonradan fark edildiğini veya rivayet edildiğini belirtir (Örnek: "Dün yağmur yağmış.").
- Basit Zamanlı Fiil Nedir?
Sadece bir kip ve zaman eki almış fiillerdir (Örnek: "geliyor", "gitti", "okuyacak").
- Birleşik Zamanlı Fiil Nedir?
Basit zamanlı bir fiile ek fiilin gelmesiyle oluşan fiillerdir. Yani, fiil köküne önce bir zaman/kip eki, sonra da ek fiilin zaman/kip eki gelir (Örnek: "geliyor-du", "gitmiş-ti", "okuyacak-mış").
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) O geliyormuş.
- Buradaki fiil "geliyormuş"tur.
- "Geliyor" kısmı basit zamanlı bir fiildir (şimdiki zaman).
- Bu basit zamanlı fiile ek fiilin rivayet eki olan "-muş" gelmiştir.
- "Geliyor" (basit zamanlı) + "-muş" (ek fiil) = "geliyormuş" (birleşik zamanlı fiil - şimdiki zamanın rivayeti).
- Burada ek fiil hem "rivayet" anlamı katmıştır (duyduğuma göre geliyormuş) hem de "geliyor" basit zamanlı fiilini "geliyormuş" birleşik zamanlı fiiline dönüştürmüştür.
- Bu seçenek her iki şartı da sağlamaktadır.
- B) Bu çok güzelmiş.
- Buradaki yüklem "güzelmiş"tir.
- "Güzel" kelimesi bir sıfattır, yani isim soylu bir sözcüktür.
- Ek fiil "-miş" burada isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmıştır ve rivayet anlamı katmıştır.
- Ancak, soruda "basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapması" şartı aranmaktadır. "Güzel" bir fiil olmadığı için bu şartı sağlamaz.
- C) Dün okula gitti.
- Buradaki fiil "gitti"dir.
- "Git-" fiil köküne sadece görülen geçmiş zaman eki "-ti" gelmiştir.
- Bu, basit zamanlı bir fiildir. Ek fiil kullanılmamıştır.
- Dolayısıyla rivayet anlamı da yoktur, birleşik zamanlı da değildir.
- D) Yarın gelecek.
- Buradaki fiil "gelecek"tir.
- "Gel-" fiil köküne sadece gelecek zaman eki "-ecek" gelmiştir.
- Bu, basit zamanlı bir fiildir. Ek fiil kullanılmamıştır.
- Dolayısıyla rivayet anlamı da yoktur, birleşik zamanlı da değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem rivayet anlamı katan hem de basit zamanlı bir fiili birleşik zamanlı yapan ek fiilin bulunduğu cümle A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
