Bu soruda, fiillerin çatı özelliklerinden "etken çatı" konusunu anlamamız gerekiyor. Fiil çatısı, fiilin özne ile olan ilişkisini gösterir. İki temel çatı vardır: Etken Çatı ve Edilgen Çatı.
- Etken Çatılı Fiil: Eylemi yapan (gerçek) öznenin belli olduğu fiillerdir. Yani, cümlede işi kimin yaptığını açıkça anlarız. Fiil genellikle özel bir ek almaz.
- Edilgen Çatılı Fiil: Eylemi yapanın belli olmadığı, eylemden etkilenen varlığın (sözde özne) işi yapan gibi göründüğü fiillerdir. Bu fiiller genellikle "-n" veya "-l" eklerinden birini alır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi fiilin etken çatılı olduğunu bulalım:
- A) Kapı çalındı. Buradaki fiil "çalındı"dır. Kapıyı kimin çaldığı belli değildir. Kapı, çalma eyleminden etkilenen varlıktır. Fiil, edilgenlik eki olan "-ın" ekini almıştır ("çalmak" fiilinden "çalınmak"). Bu nedenle bu fiil edilgen çatılıdır.
- B) Çiçekler sulandı. Buradaki fiil "sulandı"dır. Çiçekleri kimin suladığı belli değildir. Çiçekler, sulama eyleminden etkilenen varlıktır. Fiil, edilgenlik eki olan "-an" ekini almıştır ("sulamak" fiilinden "sulanmak"). Bu nedenle bu fiil de edilgen çatılıdır.
- C) Öğrenciler sınavı bitirdi. Buradaki fiil "bitirdi"dir. Sınavı kimin bitirdiği bellidir: "Öğrenciler". Öğrenciler, bitirme eylemini gerçekleştiren gerçek öznedir. Fiil, edilgenlik eki almamıştır. Bu nedenle bu fiil etken çatılıdır.
- D) Yemek pişirildi. Buradaki fiil "pişirildi"dir. Yemeği kimin pişirdiği belli değildir. Yemek, pişirme eyleminden etkilenen varlıktır. Fiil, edilgenlik eki olan "-il" ekini almıştır ("pişirmek" fiilinden "pişirilmek"). Bu nedenle bu fiil de edilgen çatılıdır.
- E) Araba yıkandı. Buradaki fiil "yıkandı"dır. Arabayı kimin yıkadığı belli değildir. Araba, yıkama eyleminden etkilenen varlıktır. Fiil, edilgenlik eki olan "-an" ekini almıştır ("yıkamak" fiilinden "yıkanmak"). Bu nedenle bu fiil de edilgen çatılıdır.
Gördüğümüz gibi, sadece C seçeneğindeki "bitirdi" fiilini gerçekleştiren özne (öğrenciler) bellidir ve fiil edilgenlik eki almamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
