Sevgili öğrenciler, bu soru bitki hücrelerinde mitoz bölünmenin son aşamalarından biri olan sitokinezi ve ona özgü bir yapıyı anlamamızı istiyor. Hücre bölünmesi, yaşamın temel süreçlerinden biridir ve her evrenin kendine özgü görevleri vardır. Şimdi adım adım bu önemli süreci inceleyelim:
- Öncelikle, bitki hücrelerinde sitoplazma bölünmesinin (sitokinez) hayvan hücrelerinden farklı olduğunu hatırlayalım. Hayvan hücrelerinde boğumlanma ile gerçekleşirken, bitki hücrelerinde hücre duvarı nedeniyle boğumlanma olmaz. Bunun yerine, hücrenin ortasında yeni bir hücre duvarı oluşturacak olan bir yapı meydana gelir: ara lamel (hücre plağı).
- Ara lamel, Golgi aygıtından gelen keseciklerin hücrenin ekvator düzleminde birikmesiyle oluşmaya başlar. Bu kesecikler birleşerek hücre plağını oluşturur ve zamanla bu yapı, iki yavru hücreyi tamamen ayıracak olan yeni hücre duvarına dönüşür.
- Şimdi mitozun evrelerini ve bu evrelerde neler olduğunu kısaca hatırlayalım:
- A) Profaz: Bu evrede kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur. Çekirdek zarı ve çekirdekçik erimeye başlar, iğ iplikleri oluşur. Ara lamel oluşumu bu evrede başlamaz.
- B) Metafaz: Kromozomlar, iğ iplikleri yardımıyla hücrenin ekvator düzleminde (metafaz plağı) tek sıra halinde dizilir. Ara lamel oluşumu bu evrede başlamaz.
- C) Anafaz: Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Her bir kromatit artık bağımsız bir kromozom olarak kabul edilir. Ara lamel oluşumu bu evrede başlamaz.
- D) Telofaz: Bu evre, profazın tersi olayların yaşandığı evredir. Kutuplara ulaşan kromozomlar tekrar kromatin ipliklerine dönüşmeye başlar. Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur, iğ iplikleri kaybolur. İşte tam da bu evrede, sitoplazma bölünmesi (sitokinez) başlar. Bitki hücrelerinde sitokinez, Golgi aygıtından gelen keseciklerin hücrenin ortasında birikerek ara lamelin oluşmasıyla gerçekleşir. Ara lamelin oluşumu telofazda başlar ve iki yavru hücreyi birbirinden ayırarak tamamlanır.
Bu bilgiler ışığında, ara lamel oluşumunun telofaz evresinde başladığını ve iki yavru hücreyi birbirinden ayırdığını açıkça görebiliriz.
Cevap D seçeneğidir.
