Dolaylı anlatımda aşağıdaki değişikliklerden hangisi genellikle yapılmaz?
Sevgili öğrenciler, bu soru dolaylı anlatımın temel özelliklerini anlamamızı istiyor. Dolaylı anlatım, bir başkasının sözünü kendi sözcüklerimizle aktarma biçimidir. Doğrudan anlatımda ise sözler, söyleyenin ağzından çıktığı gibi, tırnak içinde verilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu ifade doğrudur. Doğrudan anlatımda "Ben geliyorum." diyen birinin sözünü dolaylı anlatıma çevirirken "O, geleceğini söyledi." deriz. Burada 'ben' zamiri 'o' zamirine dönüşmüştür.
Bu ifade de doğrudur. Doğrudan anlatımda "Yarın geleceğim." denildiğinde, bu sözü dolaylı anlatıma çevirirken "Yarın geleceğini söyledi." veya "Ertesi gün geleceğini söyledi." şeklinde bir değişiklik yaparız. 'Yarın' gibi zaman ifadeleri, aktarım anına göre değişebilir.
Bu ifade de doğrudur. Doğrudan anlatımda kullanılan fiil kipleri (örneğin şimdiki zaman, gelecek zaman) dolaylı anlatımda genellikle geçmiş zaman kipinin ekleriyle (örneğin -dığını, -eceğini) veya farklı bir zamanla aktarılır. Örneğin, "Geliyorum." (şimdiki zaman) dolaylıda "Geldiğini söyledi." (geçmiş zaman) olur.
Bu ifade yanlıştır. Tırnak işaretleri ("...") doğrudan anlatımda, yani birinin sözünü hiç değiştirmeden, aynen aktarırken kullanılır. Dolaylı anlatımda ise sözler kendi cümlelerimizle özetlendiği için tırnak işaretlerine ihtiyaç duyulmaz, hatta kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.
Bu ifade de doğrudur. Doğrudan anlatımda "Buraya gel." denilen bir sözü dolaylı anlatıma çevirirken "Oraya gelmesini söyledi." şeklinde bir değişiklik yaparız. 'Buraya' kelimesi, aktarım anına göre 'oraya' dönüşebilir.
Gördüğümüz gibi, dolaylı anlatımda kişi zamirleri, zaman ifadeleri, fiil kipleri ve yer/yön bildiren sözcükler genellikle değişirken, tırnak işaretleri kullanılmaz. Tırnak işaretleri doğrudan anlatımın bir özelliğidir.
Cevap D seçeneğidir.
