"Müdür, 'Toplantı yarın yapılacak,' açıkladı." cümlesinin dolaylı anlatıma çevrilmiş hali hangisidir?
A) Müdür, toplantının yarın yapılacağını açıkladı.
B) "Toplantı yarın yapılacak," diye duyurdu.
C) Müdür toplantıyı yarın yapacağını söyledi.
D) "Yarın toplantı var," diye ilan etti.
E) Müdür, toplantının ertelendiğini belirtti.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bugün sizlerle doğrudan anlatım (doğrudan aktarım) ve dolaylı anlatım (dolaylı aktarım) arasındaki farkı ve bir cümleyi doğrudan anlatımdan dolaylı anlatıma nasıl çevireceğimizi öğreneceğiz. Sorumuzda verilen cümleyi adım adım inceleyelim.
Soru: "Müdür, 'Toplantı yarın yapılacak,' açıkladı." cümlesinin dolaylı anlatıma çevrilmiş hali hangisidir?
Doğrudan Anlatım Nedir?
- Bir kişinin sözünü, hiçbir değişiklik yapmadan, tırnak içinde veya iki virgül arasında aktarmaya doğrudan anlatım denir.
- Örnek: Müdür, 'Toplantı yarın yapılacak,' açıkladı. (Müdürün sözü aynen aktarılmış.)
Dolaylı Anlatım Nedir?
- Bir kişinin sözünü, kendi cümlelerimizle, anlamını bozmadan aktarmaya dolaylı anlatım denir.
- Bu tür anlatımda tırnak işaretleri kullanılmaz.
- Fiillere genellikle "-dığını, -diğini, -eceğini, -acağını" gibi ekler getirilir.
Şimdi verilen cümleyi dolaylı anlatıma çevirirken dikkat etmemiz gereken noktalara bakalım:
- Orijinal Cümle: "Müdür, 'Toplantı yarın yapılacak,' açıkladı."
- Müdürün söylediği söz: "Toplantı yarın yapılacak."
- Bu sözü kendi cümlelerimizle aktaracağız.
- "Yapılacak" fiili gelecek zaman kipindedir. Dolaylı anlatımda bu fiil genellikle "-eceğini" veya "-acağını" ekiyle ifade edilir.
- "Toplantı yapılacak" ifadesi, dolaylı anlatımda "toplantının yapılacağını" şeklinde değişir.
- "Yarın" kelimesi, eğer aktarım aynı gün veya çok yakın bir zamanda yapılıyorsa genellikle değişmeden kalabilir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Müdür, toplantının yarın yapılacağını açıkladı.
- Bu seçenekte tırnak işaretleri kaldırılmış.
- "Toplantı yarın yapılacak" ifadesi, "toplantının yarın yapılacağını" şeklinde doğru bir şekilde dolaylı anlatıma çevrilmiş.
- Anlam korunmuş ve dil bilgisi kurallarına uygun.
- B) "Toplantı yarın yapılacak," diye duyurdu.
- Bu seçenek hala doğrudan anlatımdır çünkü tırnak işaretleri kullanılmış ve söz aynen aktarılmış. Sadece fiil değişmiş.
- C) Müdür toplantıyı yarın yapacağını söyledi.
- Bu seçenekte anlam değişmiştir. Orijinal cümlede "toplantı yapılacak" (pasif çatı) yani toplantının başkası tarafından yapılacağı veya kendiliğinden gerçekleşeceği belirtilirken, bu seçenekte "Müdür toplantıyı yarın yapacağını söyledi" ifadesi, toplantıyı müdürün kendisinin yapacağı (aktif çatı) anlamını taşır. Bu, orijinal anlamı değiştirir.
- D) "Yarın toplantı var," diye ilan etti.
- Bu seçenek de doğrudan anlatımdır ve orijinal cümlenin anlamını ve yapısını değiştirmiştir.
- E) Müdür, toplantının ertelendiğini belirtti.
- Bu seçenek, orijinal cümlenin anlamını tamamen değiştirmiştir. Orijinal cümlede toplantının yapılacağı belirtilirken, bu seçenekte ertelendiği söyleniyor.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A seçeneğinin verilen cümleyi dolaylı anlatıma en doğru ve anlamı koruyarak çeviren seçenek olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
