KPSS Doğrudan ve dolaylı anlatım Test 1

Doğrudan anlatımın özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Tırnak işareti içinde yazılır.
B) Kişinin sözleri olduğu gibi aktarılır.
C) Fiiller genellikle "dedi, söyledi" gibi ifadelerle biter.
D) Anlatıcının yorumu katılabilir.
E) Cümle sonunda noktalama işareti tırnak içinde konur.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugünkü sorumuz, Türkçe'de çok önemli bir konu olan "doğrudan anlatım"ın özellikleriyle ilgili. Doğrudan anlatım, bir başkasının sözlerini hiç değiştirmeden, olduğu gibi aktarmaktır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin doğrudan anlatımın bir özelliği olmadığını bulalım:

• A) Tırnak işareti içinde yazılır.

  Bu, doğrudan anlatımın en belirgin özelliklerinden biridir. Birinin sözlerini aynen aktarırken, o sözleri tırnak işaretleri (" ") arasına alırız. Örneğin: Öğretmen, "Dersinize iyi çalışın," dedi.

• B) Kişinin sözleri olduğu gibi aktarılır.

  Doğrudan anlatımın temel mantığı budur. Konuşan kişinin ağzından çıkan kelimeler, cümleler, noktalama işaretleri dahil hiçbir değişiklik yapılmadan aktarılır. Bu nedenle bu ifade doğrudur.

• C) Fiiller genellikle "dedi, söyledi" gibi ifadelerle biter.

  Doğrudan anlatımda, aktarılan sözlerin kime ait olduğunu belirtmek için genellikle "dedi", "söyledi", "sordu", "cevapladı" gibi bildirme fiilleri kullanılır. Bu fiiller cümlenin başında veya sonunda yer alabilir. Örneğin: "Yarın gelirim," dedi. veya Dedi ki: "Yarın gelirim." Bu da doğru bir özelliktir.

• D) Anlatıcının yorumu katılabilir.

  İşte bu seçenek, doğrudan anlatımın doğasına aykırıdır! Doğrudan anlatımda amaç, kişinin sözlerini *olduğu gibi* aktarmaktır. Anlatıcının kendi yorumunu, düşüncesini veya değerlendirmesini aktarılan sözlerin içine katması, o sözleri değiştirmek anlamına gelir. Eğer anlatıcı kendi yorumunu katarsa, bu artık doğrudan anlatım olmaktan çıkar, ya dolaylı anlatıma dönüşür ya da anlatıcının kendi cümlesi olur. Bu nedenle, doğrudan anlatımda anlatıcının yorumu aktarılan sözlerin içine katılmaz.

• E) Cümle sonunda noktalama işareti tırnak içinde konur.

  Türkçe yazım kurallarına göre, doğrudan aktarılan sözlerin sonundaki noktalama işareti (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak işaretinin içine konur. Örneğin: Annem, "Hava çok soğuk!" dedi. veya Babam, "Nereye gidiyorsun?" diye sordu. Bu da doğrudan anlatımın doğru bir özelliğidir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, doğrudan anlatımın özellikleri arasında anlatıcının yorumunun aktarılan sözlere katılması yer almaz. Çünkü doğrudan anlatım, sözleri değiştirmeden aktarmayı gerektirir.

Cevap D seçeneğidir.