Dolaylı anlatımda aşağıdaki değişikliklerden hangisi genellikle yapılmaz?
A) Zamir değişikliği
B) Zaman ifadesi değişikliği
C) Yer ifadesi değişikliği
D) Tırnak işaretinin kullanımı
E) Fiil çekiminde değişiklik
Dolaylı anlatım (reported speech), bir başkasının sözlerini kendi kelimelerimizle aktardığımız anlatım biçimidir. Doğrudan anlatımda kullanılan tırnak işaretleri, dolaylı anlatımda kullanılmaz. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Zamir değişikliği: Dolaylı anlatımda, konuşan kişinin bakış açısına göre zamirler değişir. Örneğin, "Ben geliyorum." cümlesi dolaylı anlatımda "O, kendisinin geldiğini söyledi." şeklinde zamir değişikliğine uğrar. Bu değişiklik genellikle yapılır.
- B) Zaman ifadesi değişikliği: Dolaylı anlatımda, olayın ne zaman gerçekleştiği aktarıldığı ana göre değişebilir. Örneğin, "Yarın geleceğim." cümlesi dolaylı anlatımda "O, ertesi gün geleceğini söyledi." şeklinde zaman ifadesi değişikliğine uğrar. Bu değişiklik genellikle yapılır.
- C) Yer ifadesi değişikliği: Dolaylı anlatımda, olayın geçtiği yer aktarıldığı konuma göre değişebilir. Örneğin, "Burada bekliyorum." cümlesi dolaylı anlatımda "O, orada beklediğini söyledi." şeklinde yer ifadesi değişikliğine uğrar. Bu değişiklik genellikle yapılır.
- D) Tırnak işaretinin kullanımı: Doğrudan anlatımda, birinin sözleri aynen aktarılırken tırnak işaretleri kullanılır. Ancak dolaylı anlatımda, sözler kendi kelimelerimizle aktarıldığı için tırnak işaretleri kullanılmaz; aksine, kaldırılır. Bu nedenle, tırnak işaretinin kullanımı dolaylı anlatımda yapılan bir değişiklik değil, ortadan kalkan bir özelliktir.
- E) Fiil çekiminde değişiklik: Dolaylı anlatımda, genellikle zaman ve kişi uyumuna bağlı olarak fiil çekimlerinde değişiklikler meydana gelir. Örneğin, "Geliyorum." (şimdiki zaman) cümlesi dolaylı anlatımda "O, geldiğini söyledi." (geçmiş zaman anlamı taşıyan bir yapı) şeklinde fiil çekiminde değişikliğe uğrar. Bu değişiklik genellikle yapılır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, dolaylı anlatımda tırnak işaretleri kullanılmaz, yani tırnak işaretinin kullanımı dolaylı anlatımda yapılan bir değişiklik değildir; tam tersine, ortadan kalkan bir özelliktir.
Cevap D seçeneğidir.
