Kader konusunda 'Cebriye' mezhebinin temel görüşü nedir?
A) İnsanın iradesi tamamen serbesttir
B) İnsan fiillerinde hiçbir iradeye sahip değildir
C) Kader ve kaza aynı şeydir
D) Kader sadece iyi olayları kapsar
Sevgili öğrenciler, kader konusu İslam düşüncesinde önemli ve derin bir konudur. Bu soruda, kader anlayışlarından biri olan Cebriye mezhebinin temel görüşünü anlamamız isteniyor.
- Öncelikle, kader kelimesinin genel anlamını hatırlayalım: Allah'ın, evrende olacak her şeyi belli bir ölçü, düzen ve program dahilinde önceden bilmesi ve takdir etmesidir.
- Şimdi gelelim Cebriye mezhebine. Bu mezhebin adı, Arapça "cebr" kökünden gelir ki bu da "zorlama, mecbur etme" anlamına gelir. Bu isim, mezhebin temel görüşünü çok net bir şekilde yansıtır.
- Cebriye mezhebine göre, insan fiillerinde tamamen mecburdur ve hiçbir iradeye sahip değildir. Onlar, insanın yaptığı her şeyin Allah tarafından önceden belirlendiğini ve insanın bu fiilleri yapmaya zorlandığını savunurlar. Yani insan, rüzgarın önündeki bir yaprak gibi, kendi isteği dışında hareket eder.
- Bu görüşe göre, insan bir robot gibidir; ne yaparsa yapsın, bu onun kendi seçimi değil, ilahi bir zorlamanın sonucudur. Dolayısıyla, iyi ya da kötü fiillerinden sorumlu tutulması da söz konusu olamaz.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) İnsanın iradesi tamamen serbesttir: Bu görüş, Cebriye'nin tam tersidir. Cebriye, insanın iradesinin olmadığını savunur.
- B) İnsan fiillerinde hiçbir iradeye sahip değildir: İşte bu ifade, Cebriye mezhebinin temel görüşünü tam olarak yansıtmaktadır. Cebriye'ye göre insan, kendi fiillerinde bir seçme ve yapma gücüne sahip değildir.
- C) Kader ve kaza aynı şeydir: Bu, kader ve kaza kavramlarının tanımıyla ilgili bir konudur ve Cebriye'nin insan iradesi konusundaki temel görüşünü doğrudan açıklamaz. Kader, Allah'ın ilmi ve takdiri; kaza ise bu takdirin gerçekleşmesidir.
- D) Kader sadece iyi olayları kapsar: Bu ifade doğru değildir. Kader, iyi ve kötü, hayır ve şer dahil olmak üzere evrendeki tüm olayları kapsar. Bu da Cebriye'nin temel görüşü değildir.
- Görüldüğü gibi, Cebriye mezhebinin özü, insanın fiillerinde hiçbir iradeye sahip olmadığı ve tamamen ilahi bir zorlama altında hareket ettiğidir.
Cevap B seçeneğidir.
