Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) hükümeti ve yürütme organını denetlemek için kullandığı yöntemleri anlamamız isteniyor. Meclis, yasama organı olarak, yürütmenin faaliyetlerini kontrol etmek ve hesap verebilirliğini sağlamak amacıyla çeşitli araçlara sahiptir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yazılı soru: Bu, milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara, görev alanlarıyla ilgili konularda yazılı olarak bilgi istemesidir. Yürütmenin faaliyetleri hakkında bilgi edinme ve açıklama talep etme amacı taşıdığı için açıkça bir denetim yoludur.
- B) Genel görüşme: Toplumu veya devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesidir. Bu görüşmeler sayesinde hükümetin politikaları, uygulamaları ve icraatları kamuoyu önünde tartışılır ve denetlenir. Dolayısıyla bu da bir denetim yoludur.
- C) Meclis araştırması: Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir. Genellikle önemli bir kamu sorunu veya yürütmenin bir faaliyeti hakkında detaylı bilgi toplamak amacıyla açılır. Bu da yürütmenin faaliyetlerini derinlemesine inceleme ve denetleme imkanı sunar. Bu da bir denetim yoludur.
- D) Kanun hükmünde kararname çıkarma: Kanun hükmünde kararnameler (KHK), olağan dönemde Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan ve kanun gücünde olan düzenlemelerdi (2017 Anayasa değişikliği ile bu yetki büyük ölçüde Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine dönüşmüştür). Önemli olan nokta şudur: KHK'lar, yürütme organı (Cumhurbaşkanı) tarafından çıkarılan düzenleyici işlemlerdir. TBMM'nin görevi bunları çıkarmak değil, aksine çıkarılan KHK'ları (veya güncel durumda Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerini) denetlemek, onaylamak veya iptal etmektir. Yani KHK çıkarmak, TBMM'nin bir denetim yolu değil, yürütme organının bir düzenleme yetkisidir. TBMM, KHK'ları denetler, ancak kendisi KHK çıkarmaz.
Bu açıklamalar ışığında, TBMM'nin denetim yollarından biri olmayan seçeneğin "Kanun hükmünde kararname çıkarma" olduğu açıktır.
Cevap D seçeneğidir.
