Kuhn'un 'Bilimsel Devrimlerin Yapısı' adlı kitabında bahsettiği 'olağanüstü bilim' nedir?
A) Mevcut paradigmanın krize girdiği ve yeni paradigma arayışlarının başladığı dönem
B) Normal bilim dönemi
C) Bilimsel olmayan çalışmalar
D) Sadece deneylerin yapıldığı dönem
Merhaba sevgili öğrenciler!
Thomas Kuhn'un bilim felsefesine getirdiği en önemli kavramlardan biri 'paradigma' ve 'bilimsel devrimler'dir. Bu soruda, Kuhn'un bahsettiği 'olağanüstü bilim' kavramını adım adım inceleyelim:
- Thomas Kuhn ve Paradigma Kavramı: Kuhn, bilimsel bilginin birikerek değil, 'paradigma' adı verilen temel inançlar, değerler ve teknikler bütününde yaşanan köklü değişimlerle ilerlediğini savunur. Bir paradigma, belirli bir dönemde bilim insanlarının dünyayı nasıl gördüğünü ve bilimsel sorunları nasıl çözdüğünü belirleyen çerçevedir.
- Normal Bilim Dönemi: Bilim insanları, mevcut bir paradigma içinde çalışırken 'normal bilim' yaparlar. Bu dönemde, paradigmanın temel varsayımları sorgulanmaz. Bilim insanları, paradigmanın belirlediği sınırlar içinde 'bulmaca çözme' faaliyetleri yürütürler; yani, mevcut teori ve gözlemler arasındaki küçük tutarsızlıkları gidermeye çalışırlar. Bu, B seçeneğindeki "Normal bilim dönemi"dir ve olağanüstü bilimin zıttıdır.
- Anomaliler ve Kriz: Normal bilim döneminde, bazen mevcut paradigma ile açıklanamayan gözlemler veya deney sonuçları ortaya çıkar. Kuhn bunlara 'anomali' der. Başlangıçta bu anomaliler göz ardı edilebilir veya mevcut paradigma içinde bir şekilde açıklanmaya çalışılır. Ancak zamanla, biriken anomaliler mevcut paradigmanın açıklama gücünü zayıflatır ve bilim camiasında bir 'kriz' durumu yaratır.
- Olağanüstü Bilim (Bilimsel Devrim Arayışı): İşte tam bu kriz döneminde 'olağanüstü bilim' başlar. Mevcut paradigma artık sorunları çözmekte yetersiz kaldığında, bilim insanları paradigmanın temel varsayımlarını sorgulamaya başlarlar. Bu, sadece küçük düzeltmeler yapmak değil, tamamen yeni bir bakış açısı, yeni bir teori veya yeni bir dünya görüşü arayışıdır. Bu dönemde yoğun tartışmalar yaşanır, farklı hipotezler ortaya atılır ve bilim camiası yeni bir paradigma üzerinde uzlaşmaya çalışır. Bu süreç, bir 'bilimsel devrim' ile sonuçlanır ve yeni bir paradigma kabul edildiğinde, bilim tekrar normal bilim dönemine döner. Bu açıklama, A seçeneğindeki "Mevcut paradigmanın krize girdiği ve yeni paradigma arayışlarının başladığı dönem" ile birebir örtüşmektedir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Normal bilim dönemi: Yukarıda açıkladığımız gibi, bu olağanüstü bilimin tam tersidir. Normal bilim, mevcut paradigma içinde bulmaca çözme faaliyetidir.
- C) Bilimsel olmayan çalışmalar: Olağanüstü bilim, bilimsel faaliyetin en yoğun ve dönüştürücü halidir. Mevcut paradigmayı sorgulamak ve yeni bir paradigma arayışına girmek, bilimsel sürecin kritik bir parçasıdır.
- D) Sadece deneylerin yapıldığı dönem: Olağanüstü bilim döneminde deneyler elbette yapılır, ancak bu dönem sadece deney yapmaktan ibaret değildir. Asıl önemli olan, deney sonuçlarını yorumlayacak ve açıklayacak yeni teorik çerçeveler, yani yeni paradigmalar geliştirmektir. Bu, derinlemesine teorik ve kavramsal bir arayıştır.
Bu nedenle, Kuhn'un 'olağanüstü bilim' olarak adlandırdığı dönem, mevcut paradigmanın derin bir krize girdiği ve bu krizi aşmak için tamamen yeni bir bilimsel çerçeve arayışının başladığı dönemdir.
Cevap A seçeneğidir.
