Merhaba sevgili öğrenciler!
Ünsüz sertleşmesi (benzeşmesi) konusunu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- 1. Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşmesi) Nedir?
- Türkçede, sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p - aklımızda "FıSTıKÇı ŞaHaP" olarak kalabilir) biriyle biten bir kelimeye, yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşerek kendine uygun sert ünsüze dönüşür.
- Yani:
- 2. Seçenekleri İnceleyelim:
- A) kitapçı
- Kelimenin kökü "kitap"tır ve "p" (sert ünsüz) ile bitmektedir.
- Gelen ek "-cı"dır ve "c" (yumuşak ünsüz) ile başlamaktadır.
- Kural gereği "p"nin etkisiyle "c" sertleşerek "ç"ye dönüşmüştür. (kitap + cı → kitapçı)
- Bu kelimede ünsüz sertleşmesi vardır.
- B) ağaçta
- Kelimenin kökü "ağaç"tır ve "ç" (sert ünsüz) ile bitmektedir.
- Gelen ek "-da"dır ve "d" (yumuşak ünsüz) ile başlamaktadır.
- Kural gereği "ç"nin etkisiyle "d" sertleşerek "t"ye dönüşmüştür. (ağaç + da → ağaçta)
- Bu kelimede ünsüz sertleşmesi vardır.
- C) renkli
- Kelimenin kökü "renk"tir ve "k" (sert ünsüz) ile bitmektedir.
- Gelen ek "-li"dir ve "l" (yumuşak ünsüz) ile başlamaktadır.
- Ancak "l" ünsüzü, ünsüz sertleşmesi kuralında sertleşen "c, d, g" ünsüzlerinden biri değildir. Bu nedenle burada ünsüz sertleşmesi yoktur.
- D) evde
- Kelimenin kökü "ev"dir ve "v" (yumuşak ünsüz) ile bitmektedir.
- Ünsüz sertleşmesi kuralının uygulanabilmesi için kelimenin sert ünsüzle bitmesi gerekir. Burada bu şart sağlanmadığı için ünsüz sertleşmesi yoktur.
- E) okuldan
- Kelimenin kökü "okul"dur ve "l" (yumuşak ünsüz) ile bitmektedir.
- Ünsüz sertleşmesi kuralının uygulanabilmesi için kelimenin sert ünsüzle bitmesi gerekir. Burada bu şart sağlanmadığı için ünsüz sertleşmesi yoktur.
- 3. Sonuç:
- Hem A seçeneğindeki "kitapçı" kelimesinde hem de B seçeneğindeki "ağaçta" kelimesinde ünsüz sertleşmesi kuralı uygulanmıştır. Ancak soruda bizden tek bir doğru cevap beklendiği için, verilen doğru cevap B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
