Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçe'deki iki farklı olumsuzluk ekinin, yani fiillere gelen '-me/-ma' ve isimlere gelen '-siz/-sız/-suz/-süz' eklerinin aynı cümlede kullanıldığı seçeneği bulmamız isteniyor. Bu eklerin ünlü uyumuna göre farklı biçimleri olabileceğini unutmayalım.
- '-me' olumsuzluk eki: Fiillere gelerek eylemin yapılmadığını veya yapılmayacağını belirtir. Ünlü uyumuna göre '-ma' biçimi de vardır. (Örnek: git-me-mek, gel-me-di, oku-ma-dı)
- '-siz' olumsuzluk eki: İsimlere gelerek o şeyin yokluğunu veya eksikliğini belirtir. Ünlü uyumuna göre '-sız', '-suz', '-süz' biçimleri de vardır. (Örnek: para-sız, ev-siz, su-suz, koku-suz)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okula gitmedim.
- Burada sadece "gitmedim" kelimesinde fiile gelen '-me' olumsuzluk eki (git-me-di-m) bulunmaktadır. '-siz' olumsuzluk eki yoktur.
- B) Kalemsiz yazı yazamam.
- "Kalemsiz" kelimesinde isme gelen '-siz' olumsuzluk eki (kalem-siz) bulunmaktadır.
- "yazamam" kelimesinde ise fiile gelen '-ma' olumsuzluk eki (yaz-a-ma-m) bulunmaktadır. Bu, '-me' ekinin ünlü uyumuna göre değişmiş bir biçimidir.
- Bu cümlede hem '-siz' hem de '-ma' (yani '-me'nin bir biçimi) ekleri vardır.
- C) Susuz içecek içmem.
- "Susuz" kelimesinde isme gelen '-suz' olumsuzluk eki (su-suz) bulunmaktadır. Bu, '-siz' ekinin ünlü uyumuna göre değişmiş bir biçimidir.
- "içmem" kelimesinde ise fiile gelen '-me' olumsuzluk eki (iç-me-m) bulunmaktadır.
- Bu cümlede hem '-suz' (yani '-siz'in bir biçimi) hem de '-me' ekleri vardır.
- D) Kitabı okumadım.
- Burada sadece "okumadım" kelimesinde fiile gelen '-ma' olumsuzluk eki (oku-ma-dı-m) bulunmaktadır. '-siz' olumsuzluk eki yoktur.
B ve C seçeneklerinin her ikisinde de hem fiil olumsuzluk eki (B'de '-ma', C'de '-me') hem de isim olumsuzluk eki (B'de '-siz', C'de '-suz') bulunmaktadır. Ancak soru metninde özellikle '-me' ve '-siz' ekleri sorulduğu için, bu eklerin tam biçimlerini içeren veya en azından birinin tam biçimini içeren seçeneğe odaklanmalıyız.
C seçeneğinde, "içmem" kelimesinde fiile gelen '-me' olumsuzluk eki tam olarak mevcuttur. "Susuz" kelimesindeki '-suz' eki ise '-siz' ekinin ünlü uyumuna uymuş bir biçimidir. Bu nedenle, C seçeneği sorunun istediği her iki tür olumsuzluk ekini de içermektedir.
Cevap C seçeneğidir.
