Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, tarihimizin önemli ve hassas dönemlerinden biri olan Sevr Antlaşması'nı anlamamızı gerektiriyor. Hadi bu soruyu adım adım inceleyelim:
- Adım 1: Sevr Antlaşması'nı Hatırlayalım
- Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleri ile Osmanlı İmparatorluğu arasında 10 Ağustos 1920'de imzalanan bir barış antlaşması taslağıydı. Bu antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu'nu parçalamayı ve topraklarını paylaşmayı hedefliyordu. Ancak Türk Kurtuluş Savaşı sayesinde hiçbir zaman yürürlüğe girmedi ve yerine Lozan Antlaşması imzalandı.
- Adım 2: Antlaşmanın Doğu Anadolu'ya İlişkin Maddeleri
- Sevr Antlaşması'nın en dikkat çekici maddelerinden bazıları, Osmanlı Devleti'nin doğu sınırlarıyla ilgiliydi. Bu antlaşmaya göre Doğu Anadolu'da iki ana devletin kurulması veya özerk bölgelerin oluşturulması planlanmıştı:
- Ermenistan: Antlaşmanın 88-93. maddeleri, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğu bölgelerinde (Van, Erzurum, Bitlis'in bazı kısımları) bağımsız bir Ermenistan devleti kurulmasını öngörüyordu.
- Kürdistan: Antlaşmanın 62-64. maddeleri ise, Fırat Nehri'nin doğusunda, Ermenistan'ın güneyinde kalan bölgelerde (Diyarbakır, Elazığ, Bitlis'in bazı kısımları) bir Kürt özerk bölgesi kurulmasını ve bu bölgenin bir yıl içinde Milletler Cemiyeti'ne başvurarak tam bağımsızlık kazanabilmesini planlıyordu.
- Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim
- Şimdi seçeneklerimize bakalım:
- A) Ermenistan: Evet, Sevr Antlaşması'na göre Doğu Anadolu'nun kuzeydoğu bölgelerinde bağımsız bir Ermenistan devleti kurulması öngörülmüştü. Ancak soru, "hangi devlet" diye sorarken, seçeneklerde Kürdistan da olduğu için, Kürdistan'ın da Doğu Anadolu'nun güneydoğu kısımlarındaki planını vurgulamak önemlidir.
- B) Kürdistan: Sevr Antlaşması'nın 62, 63 ve 64. maddeleri, Doğu Anadolu'nun güneydoğu bölgelerinde, Fırat'ın doğusunda ve Ermenistan'ın güneyinde bir Kürt özerk bölgesi kurulmasını ve bu bölgenin bir yıl içinde Milletler Cemiyeti'ne başvurarak tam bağımsızlık kazanabilmesini öngörmüştür. Bu, doğrudan sorunun cevabıdır.
- C) Gürcistan: Sevr Antlaşması'nda Doğu Anadolu'da Gürcistan'ın kurulmasına dair bir madde bulunmamaktadır. Gürcistan, Osmanlı Devleti'nin kuzeydoğusunda, Kafkasya'da zaten bağımsız bir devletti.
- D) Suriye: Suriye, Sevr Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'nden ayrılacak ve Fransız mandası altına girecekti. Doğu Anadolu'da kurulması planlanan bir devlet değildi.
Bu bilgiler ışığında, Sevr Antlaşması'na göre Doğu Anadolu'da kurulması planlanan devletlerden biri Kürdistan'dır.
Cevap B seçeneğidir.
