TDK kısaltmaların yazımı Test 1

Kısaltmalara gelen ekler nasıl yazılmalıdır?

A) Kısaltmanın son harfine bitişik olarak yazılır.
B) Kısaltmanın okunuşuna göre ayrı yazılır.
C) Apostrof (') işareti ile ayrılarak yazılır.
D) Kısaltmanın tamamına bitişik olarak yazılır.

Türkçede kısaltmalara getirilen eklerin doğru yazımı, dil bilgisi kurallarımızda önemli bir yer tutar ve sıkça karıştırılan konulardan biridir. Bu kuralı doğru anlamak, yazım yanlışlarını önlemek için çok önemlidir. Şimdi bu konuyu adım adım inceleyelim:

Genel kural şudur: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara (T.C. ve T. gibi nokta kullanılan istisnalar hariç) getirilen ekler kesme işareti (apostrof) ile ayrılır. Ayrıca, ekin okunuşu kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir.

• A) Kısaltmanın son harfine bitişik olarak yazılır.

  Bu seçenek yanlıştır. Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfine doğrudan bitişik yazılmaz. Eğer bitişik yazılırsa, kısaltmanın kendisi ile ekin ayrımı yapılamaz ve okunuşta karışıklıklar meydana gelebilir. Örneğin, "TBMM'ye" yerine "TBMMye" yazmak yanlış olurdu.

• B) Kısaltmanın okunuşuna göre ayrı yazılır.

  Bu seçenek de yanlıştır. Ekler, kısaltmanın okunuşuna göre belirlenir (yani kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre ek seçilir) ancak kısaltmadan tamamen ayrı bir kelime gibi yazılmaz. Ek, kısaltmaya kesme işaretiyle bağlanır. Örneğin, "TRT'den" yerine "TRT den" yazmak yanlıştır.

• C) Apostrof (') işareti ile ayrılarak yazılır.

  Bu seçenek doğrudur. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler kesme işareti (apostrof) ile ayrılır. Bu kural, hem yazımda netlik sağlar hem de okunuşta doğru telaffuzu garanti eder.

  Ayrıca, ekin okunuşu kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. İşte bazı örnekler:

  • TDK'nin (Okunuşu: "te de ke'nin" şeklindedir, "Türk Dil Kurumu'nun" değil.)
  • TBMM'ye (Okunuşu: "te be me me'ye" şeklindedir, "Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne" değil.)
  • PTT'den (Okunuşu: "pe te te'den" şeklindedir.)
  • NATO'ya (Okunuşu: "na to'ya" şeklindedir. Burada kısaltma bir kelime gibi okunur ve ek de buna göre gelir.)
  • DSİ'nin (Okunuşu: "de se i'nin" şeklindedir.)

  Bu kural, kısaltmanın bir kelime gibi okunup okunmadığına bakılmaksızın (örneğin NATO bir kelime gibi okunurken, TDK harf harf okunur) geçerlidir.

• D) Kısaltmanın tamamına bitişik olarak yazılır.

  Bu seçenek yanlıştır. Kısaltmanın tamamına bitişik yazmak, tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, kısaltma ile ek arasında bir ayrım yapmamızı engeller ve yazım hatasına yol açar. Örneğin, "MEB'e" yerine "MEBe" yazmak yanlıştır.

Bu açıklamalar ışığında, kısaltmalara gelen eklerin doğru yazım şeklinin kesme işareti (apostrof) ile ayrılarak olduğunu görmekteyiz.

Cevap C seçeneğidir.