8. Sınıf Türkçe Fiilimsiler (Eylemsiler) Konu Anlatımı ve Ekleri Test 1

🎓 8. Sınıf Türkçe Fiilimsiler (Eylemsiler) Konu Anlatımı ve Ekleri Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 8. sınıf Türkçe müfredatının önemli konularından biri olan "Fiilimsiler (Eylemsiler)" konusunu temelden anlamanız için hazırlandı. Bu test, fiilimsilerin tanımını, çeşitlerini ve eklerini ne kadar iyi kavradığınızı ölçmeyi amaçlamaktadır.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiil özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Kısacası, fiilden türeyen ama fiil gibi çekimlenmeyen kelimelerdir.

• Fiilimsiler, fiiller gibi olumsuzluk eki (-ma, -me) alabilirler.
• Fiilimsiler, fiiller gibi kip ve kişi ekleri almazlar. Bu, onları çekimli fiillerden ayıran en önemli özelliktir.
• Cümlede yan cümle kurma görevinde kullanılırlar.

💡 İpucu: Bir kelimenin fiilimsi olup olmadığını anlamak için önce o kelimenin fiil kökünden türeyip türemediğine bakın, sonra da olumsuzluk eki alıp almadığını kontrol edin. Eğer alabiliyorsa ve kip/kişi eki yoksa büyük ihtimalle fiilimsidir.

📌 1. İsim-Fiiller (Ad Eylemler)

İsim-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümlede isim görevinde kullanan fiilimsilerdir. Bir eylemin adını bildirirler.

• Ekleri: -ma, -ış, -mak (Kolay hatırlamak için "MAYIŞMAK" olarak kodlayabiliriz.)
• Örnekler:
  • Kitap okumayı çok severim. (Okumak eyleminin adı)
  • Onun bu gülüşü beni mutlu etti. (Gülmek eyleminin adı)
  • Burada beklemek çok sıkıcı. (Beklemek eyleminin adı)

⚠️ Dikkat: İsim-fiil eki olan "-ma, -me" ile olumsuzluk eki olan "-ma, -me" karıştırılmamalıdır.

• Bana bakma! (Olumsuzluk eki)
• Bana bakması beni şaşırttı. (İsim-fiil eki)

⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı haline gelirler. Bunlara "kalıcı isim" denir ve artık fiilimsi sayılmazlar.

• Dondurma yemek ister misin? (Kalıcı isim)
• Dolma çok lezzetliydi. (Kalıcı isim)
• Çakmak nerede? (Kalıcı isim)

📌 2. Sıfat-Fiiller (Ortaçlar)

Sıfat-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek cümlede sıfat görevinde kullanılan fiilimsilerdir. Bir ismi nitelerler veya belirtirler.

• Ekleri: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (Kolay hatırlamak için "ANASI MEZAR DİKECEKMİŞ" olarak kodlayabiliriz.)
• Örnekler:
  • Koşan çocuk düştü. (Hangi çocuk? Koşan çocuk.)
  • Görünmez kaza. (Nasıl kaza? Görünmez kaza.)
  • Yıkılası dağlar. (Nasıl dağlar? Yıkılası dağlar.)
  • Yazar kasa. (Nasıl kasa? Yazar kasa.)
  • Geldik misafirler. (Hangi misafirler? Geldik misafirler.)
  • Gelecek günler. (Hangi günler? Gelecek günler.)
  • Çürümüş elmalar. (Nasıl elmalar? Çürümüş elmalar.)

💡 İpucu: Sıfat-fiiller, niteledikleri isim düştüğünde ismin yerine geçerek "adlaşmış sıfat-fiil" olurlar.

• Koşan çocuk düştü. (Sıfat-fiil)
• Koşan düştü. (Adlaşmış sıfat-fiil)

⚠️ Dikkat: Sıfat-fiil ekleri ile çekimli fiillerin kip ekleri karıştırılmamalıdır.

• Her sabah spor yapar. (Geniş zaman kipi, çekimli fiil)
• Koşar adım geldi. (Sıfat-fiil)
• Bu filmi izleyecek. (Gelecek zaman kipi, çekimli fiil)
• Gelecek nesiller. (Sıfat-fiil)

📌 3. Zarf-Fiiller (Bağ-Fiiller / Ulaçlar)

Zarf-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek cümlede zarf görevinde kullanılan fiilimsilerdir. Genellikle eylemin zamanını veya durumunu bildirirler.

• En Sık Kullanılan Ekleri: -ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e...-e, -r...-mez, -meksizin, -diğinde, -esiye, -casına. (Bu ekler çok çeşitli olduğu için hepsini ezberlemek yerine, işlevini anlamak daha önemlidir.)
• Örnekler:
  • Gülerek konuştu. (Nasıl konuştu? Gülerek.)
  • Ders çalışırken uyuyakalmış. (Ne zaman uyuyakalmış? Ders çalışırken.)
  • Eve gelip hemen yattı. (Nasıl yattı? Gelip.)
  • Çocuk ağlaya ağlaya gitti. (Nasıl gitti? Ağlaya ağlaya.)
  • Beni görür görmez kaçtı. (Ne zaman kaçtı? Görür görmez.)
  • Durmaksızın çalıştı. (Nasıl çalıştı? Durmaksızın.)
  • Yaşlandıkça huyları değişti. (Ne zaman değişti? Yaşlandıkça.)

📝 Unutma: Zarf-fiiller, cümlede genellikle "nasıl?" veya "ne zaman?" sorularına cevap verirler.

Bu ders notu, "Fiilimsiler" konusunu temel hatlarıyla anlamanıza yardımcı olacaktır. Testi çözerken bu bilgileri aklınızda bulundurmanız, doğru cevaplara ulaşmanız için size yol gösterecektir. Başarılar dilerim!