8. Sınıf Türkçe Fiilimsiler (Eylemsiler) Konu Anlatımı ve Ekleri Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil (ulaç)' kullanılmıştır?

A) Okuyan insan bilgili olur.
B) Koşmak sağlıklıdır.
C) Gülerek yanıma geldi.
D) Yapılacak işler çoktu.

Bu soruda, cümlelerdeki fiilimsilerin türlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz isteniyor. Özellikle 'zarf-fiil (ulaç)' kavramına odaklanacağız.

Öncelikle, zarf-fiilin ne olduğunu hatırlayalım:

• Zarf-fiil (Ulaç): Fiillere eklenen belirli eklerle oluşturulan ve cümlede zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Yani, bir eylemin nasıl, ne zaman, ne şekilde yapıldığını belirtirler. Başlıca zarf-fiil ekleri şunlardır: -ip, -arak/-erek, -ınca/-ince, -dıkça/-dikçe, -madan/-meden, -ken, -alı/-eli, -r...-mez, -a...-a (koşa koşa), -casına/-cesine vb.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Okuyan insan bilgili olur.

  Bu cümlede "okuyan" kelimesi bir fiilimsidir. "Okumak" fiiline "-an" eki gelmiştir. "-an, -en" eki, fiilleri sıfat yapan bir ektir. Yani "okuyan" kelimesi, "insan" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir (ortaç). (Hangi insan? Okuyan insan.) Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.

• B) Koşmak sağlıklıdır.

  Bu cümlede "koşmak" kelimesi bir fiilimsidir. "Koşmak" fiiline "-mak" eki gelmiştir. "-mak, -mek" eki, fiilleri isim yapan bir ektir. Yani "koşmak" kelimesi, bir eylemin adını bildiren bir isim-fiildir (mastar). (Ne sağlıklıdır? Koşmak.) Bu nedenle B seçeneği doğru cevap değildir.

• C) Gülerek yanıma geldi.

  Bu cümlede "gülerek" kelimesi bir fiilimsidir. "Gülmek" fiiline "-erek" eki gelmiştir. "-erek, -arak" eki, fiilleri zarf yapan bir ektir. "Gülerek" kelimesi, "geldi" fiilini durum yönünden nitelemektedir. (Nasıl geldi? Gülerek geldi.) Bu kelime, eylemin nasıl yapıldığını belirttiği için bir zarf-fiildir (ulaç). Bu nedenle C seçeneği doğru cevaptır.

• D) Yapılacak işler çoktu.

  Bu cümlede "yapılacak" kelimesi bir fiilimsidir. "Yapılmak" fiiline "-acak" eki gelmiştir. "-acak, -ecek" eki, fiilleri sıfat yapan bir ektir. Yani "yapılacak" kelimesi, "işler" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir (ortaç). (Hangi işler? Yapılacak işler.) Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.

Gördüğümüz gibi, "gülerek" kelimesi eylemin nasıl gerçekleştiğini belirterek cümlede zarf görevi üstlenmiştir. Bu da onu bir zarf-fiil yapar.

Cevap C seçeneğidir.