'-acak/-ecek' eki hangi tür fiilimsi oluşturur?
Sevgili öğrenciler, fiilimsiler (eylemsiler) Türkçede fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini yitirip isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Şimdi '-acak/-ecek' ekinin hangi fiilimsi türünü oluşturduğunu adım adım inceleyelim:
A) İsim-fiiller (mastarlar): Fiili isim gibi kullanırız. Fiile '-ma, -ış, -mak' ekleri getirilerek yapılır. Örnek: gelme, okumak, bakış.
B) Sıfat-fiiller (ortaçlar): Fiili sıfat gibi kullanırız, bir ismi niteler veya belirtir. Fiile '-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş' ekleri getirilerek yapılır. Örnek: gelen çocuk, kırılan vazo.
C) Zarf-fiiller (ulaçlar): Fiili zarf gibi kullanırız, fiilin zamanını veya durumunu belirtir. Fiile '-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -erek, -dıkça, -r...mez, -a...a, -casına, -maksızın, -dığında' gibi ekler getirilerek yapılır. Örnek: gelince, gülerek.
'-acak/-ecek' eki, aslında gelecek zaman kip ekidir. Ancak, bir ismin önüne gelerek o ismi nitelediğinde veya belirttiğinde fiilimsi görevi üstlenir. Bu durumda, bir sıfat gibi davranır.
Örnek 1: "Gelecek yıl tatile gideceğiz." Burada "gelecek" kelimesi, "yıl" ismini nitelemektedir. "Hangi yıl?" sorusuna "gelecek yıl" cevabını verir. Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen kelimeler sıfattır.
Örnek 2: "Yapılacak işler listesi çok uzun." "Yapılacak" kelimesi, "işler" ismini nitelemektedir. "Hangi işler?" sorusuna "yapılacak işler" cevabını verir. Yine bir sıfat görevi üstlenmiştir.
Bu örneklerdeki "gelecek" ve "yapılacak" kelimeleri, fiilden türemiş olmalarına rağmen cümle içinde birer sıfat gibi kullanılmışlardır. Bu tür kelimelere sıfat-fiil denir.
Görüldüğü gibi, '-acak/-ecek' eki bir fiile geldiğinde ve bir ismi niteleyerek o ismin özelliğini veya durumunu bildirdiğinde, tıpkı bir sıfat gibi işlev görür. Bu nedenle, bu ekle oluşan fiilimsiler sıfat-fiil (ortaç) olarak adlandırılır.
Cevap B seçeneğidir.
