1. Erzurum Kongresi'nin toplanma amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul Hükümeti'ne karşı bir ihtilal gerçekleştirmek
B) Saltanat ve hilafeti kaldırmak
C) Doğu Anadolu'daki Ermeni ve Rum tehdidine karşı bölgeyi savunmak
D) Yeni bir anayasa hazırlamak
E) İtilaf Devletleri ile doğrudan barış görüşmeleri yapmak
Sevgili öğrenciler, Erzurum Kongresi, Milli Mücadele dönemimizin önemli dönüm noktalarından biridir. Bu kongrenin toplanma amacını doğru anlamak, o dönemin koşullarını ve mücadele ruhunu kavramak için çok önemlidir. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Erzurum Kongresi'nin Tarihsel Arka Planı: Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması ile ağır şartlar altında kalmış, toprakları işgal edilmeye başlanmıştı. Özellikle Doğu Anadolu Bölgesi, Ermeni iddiaları ve bölgedeki Rum faaliyetleri nedeniyle büyük bir tehdit altındaydı. Bu durum, bölge halkının kendi kaderini tayin etme ve savunma ihtiyacını doğurmuştur.
- Kongrenin Temel Amacı: Erzurum Kongresi, Mustafa Kemal Paşa'nın da katılımıyla, Doğu Anadolu'daki çeşitli cemiyetlerin bir araya gelerek bölgesel direnişi örgütlemek ve ortak bir strateji belirlemek amacıyla toplanmıştır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İstanbul Hükümeti'ne karşı bir ihtilal gerçekleştirmek: Kongrenin doğrudan amacı İstanbul Hükümeti'ne karşı bir ihtilal yapmak değildi. Amaç, vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamaktı. İstanbul Hükümeti'nin acizliği ve işgallere karşı sessiz kalması eleştirilse de, öncelik bölgesel savunmaydı.
- B) Saltanat ve hilafeti kaldırmak: Saltanat ve hilafetin kaldırılması, Milli Mücadele'nin çok daha sonraki aşamalarında gerçekleşecek olan, cumhuriyetin ilanıyla ilgili bir adımdır. Erzurum Kongresi'nin gündeminde böyle bir madde bulunmamaktaydı. Hatta kongrede saltanat ve hilafete bağlılık vurgusu yapılmıştır.
- C) Doğu Anadolu'daki Ermeni ve Rum tehdidine karşı bölgeyi savunmak: İşte bu seçenek, Erzurum Kongresi'nin toplanma amacını en doğru şekilde ifade etmektedir. Bölgedeki Ermeni iddiaları ve Rum çetelerinin faaliyetleri, Doğu Anadolu'nun güvenliğini ciddi şekilde tehdit ediyordu. Kongre, bu tehditlere karşı bölgesel direnişi birleştirmek, ortak savunma kararları almak ve bölgenin Türk yurdu olduğunu dünyaya duyurmak amacıyla toplanmıştır.
- D) Yeni bir anayasa hazırlamak: Yeni bir anayasa hazırlama görevi, daha sonra toplanacak olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görevleri arasında yer almıştır (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu). Erzurum Kongresi'nin böyle bir amacı yoktu.
- E) İtilaf Devletleri ile doğrudan barış görüşmeleri yapmak: Erzurum Kongresi, bölgesel bir kongre olup, uluslararası düzeyde İtilaf Devletleri ile doğrudan barış görüşmeleri yapma yetkisine veya amacına sahip değildi. Bu tür görüşmeler, ancak merkezi bir hükümet veya temsil heyeti tarafından yapılabilirdi.
Bu değerlendirmeler ışığında, Erzurum Kongresi'nin temel amacının Doğu Anadolu'daki bölgesel tehditlere karşı savunma ve direnişi örgütlemek olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
