Hangi antlaşma ile Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanınmıştır?
A) Mondros Ateşkes Antlaşması
B) Sevr Antlaşması
C) Lozan Antlaşması
D) Ankara Antlaşması
Sevgili öğrenciler, bu soru Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecindeki en önemli diplomatik adımlardan birini, yani bağımsızlığımızın uluslararası alanda tescil edildiği antlaşmayı sormaktadır. Gelin, seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
- A) Mondros Ateşkes Antlaşması: Bu antlaşma, Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında 30 Ekim 1918'de imzalanmıştır. Mondros, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erdiğini gösteren, ağır şartlar içeren ve Anadolu'nun işgaline zemin hazırlayan bir belgedir. Bağımsızlığın tanınması değil, tam tersine işgal ve teslimiyetin başlangıcıdır. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Sevr Antlaşması: 10 Ağustos 1920'de Osmanlı Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan bu antlaşma, Osmanlı Devleti'ni parçalamayı ve Türk milletini küçük bir coğrafyaya hapsetmeyi amaçlayan bir "ölüm fermanı" niteliğindeydi. Türk Kurtuluş Savaşı'nın temel motivasyonlarından biri, Sevr Antlaşması'nı yırtıp atmaktı. Bu antlaşma, Türkiye'nin bağımsızlığını tanımak bir yana, onu tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyordu ve Türk Milleti tarafından asla kabul edilmemiştir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- D) Ankara Antlaşması: 20 Ekim 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Fransa arasında imzalanan bu antlaşma, Güney Cephesi'ndeki savaşı sona erdirmiş ve Türkiye'nin güney sınırını (Suriye sınırı) belirlemiştir. Bu antlaşma, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarılarından biri olsa da, sadece Fransa ile yapılan ikili bir antlaşmadır ve Türkiye'nin genel bağımsızlığının tüm dünya devletleri tarafından tanınması anlamına gelmez. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Lozan Antlaşması: 24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan şehrinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya gibi devletler arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, Türk Kurtuluş Savaşı'nın diplomatik zaferi ve yeni Türk devletinin uluslararası alandaki tapu senedidir. Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin bağımsızlığı, egemenliği, toprak bütünlüğü ve yeni sınırları tüm dünya devletleri tarafından resmen tanınmıştır. Kapitülasyonlar kaldırılmış, azınlık hakları belirlenmiş ve Osmanlı borçları gibi birçok sorun çözüme kavuşturulmuştur. Bu antlaşma, modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş belgesidir.
Bu açıklamalar ışığında, Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanındığı antlaşmanın Lozan Antlaşması olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
