Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya hangi hakkı elde etmiştir?
A) Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkı
B) Osmanlı donanmasını kullanma hakkı
C) İstanbul'da askeri üs kurma hakkı
D) Osmanlı padişahını atama hakkı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, tarihimizin önemli dönüm noktalarından biri olan Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Rusya'ya kazandırdığı haklardan birini bulmamız isteniyor. Bu antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu için ağır sonuçları olan ve Rusya'nın Karadeniz'de ve Balkanlar'da etkisini artıran kritik bir belgedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkı: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile Rusya, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde, özellikle de Ortodoks Hristiyanların yoğun olduğu bölgelerde konsolosluklar açma hakkını elde etmiştir. Bu hak, Rusya'nın Osmanlı iç işlerine karışması için önemli bir zemin hazırlamış, Ortodoks tebaayı koruma bahanesiyle siyasi ve diplomatik nüfuzunu artırmasına olanak tanımıştır. Bu, antlaşmanın en bilinen ve en önemli maddelerinden biridir.
- B) Osmanlı donanmasını kullanma hakkı: Rusya, Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı donanmasını kullanma gibi bir hak elde etmemiştir. Bu tür bir hak, bir devletin egemenliğini tamamen ortadan kaldıracak nitelikte bir imtiyaz olurdu ve antlaşma metninde böyle bir madde bulunmamaktadır.
- C) İstanbul'da askeri üs kurma hakkı: Rusya'nın İstanbul gibi stratejik bir şehirde askeri üs kurma hakkı elde etmesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun varlığını tehdit edecek çok büyük bir taviz olurdu. Küçük Kaynarca Antlaşması'nda böyle bir madde yer almamaktadır. Rusya, Karadeniz'de bazı kaleler ve ticaret gemileri için serbest geçiş hakkı gibi kazanımlar elde etse de, askeri üs kurma hakkı bu kapsamda değildir.
- D) Osmanlı padişahını atama hakkı: Bu seçenek, bir devletin başka bir devletin iç işlerine karışmasının ve egemenliğini hiçe saymasının en uç örneklerinden biridir. Osmanlı padişahını atama hakkı, hiçbir antlaşmayla, hele ki Küçük Kaynarca Antlaşması gibi bir belgeyle Rusya'ya verilmemiştir. Bu, Osmanlı'nın bağımsızlığını tamamen ortadan kaldıracak bir durum olurdu.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya'nın elde ettiği en belirgin ve tarihsel olarak kanıtlanmış hak, Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkıdır. Bu hak, Rusya'nın ilerleyen dönemlerde Osmanlı üzerindeki etkisini artırmasında kilit rol oynamıştır.
Cevap A seçeneğidir.
