Sevgili öğrenciler, bu soru, Kurtuluş Savaşı dönemindeki diplomatik başarılarımızı ve antlaşmalar arasındaki kronolojik ve nedensel ilişkileri anlamamız açısından çok önemlidir. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
- Gümrü Antlaşması'nın Önemi: Gümrü Antlaşması, 3 Aralık 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında imzalanan ilk uluslararası antlaşmadır. Bu antlaşma, Doğu Cephesi'ndeki savaşı sona erdirmiş ve TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi ve askeri başarısı olmuştur.
- Gümrü Antlaşması'nın Sonuçları:
- Doğu Cephesi'nin kapanmasıyla buradaki askeri birlikler, Batı Cephesi'ne kaydırılarak Yunanlılara karşı mücadelede önemli bir güç takviyesi sağlanmıştır.
- TBMM Hükümeti, uluslararası alanda tanınmaya başlamış ve diplomatik gücü artmıştır.
- En önemlisi, doğu sınırlarının büyük ölçüde güvence altına alınması, TBMM'nin dış politikada daha rahat hareket etmesini sağlamıştır.
- Moskova Antlaşması ile İlişki: Gümrü Antlaşması'nın sağladığı başarı ve Doğu Cephesi'ndeki güvenli durum, TBMM Hükümeti'nin Sovyet Rusya ile daha güçlü bir konumda müzakere masasına oturmasına olanak tanımıştır. TBMM, emperyalist devletlere karşı mücadelede Sovyet Rusya'dan destek arayışındaydı. Sovyet Rusya da kendi çıkarları doğrultusunda TBMM Hükümeti ile yakınlaşmak istiyordu. Gümrü Antlaşması'nın yarattığı olumlu atmosfer, bu iki tarafın 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması'nı imzalamasının önünü açmıştır.
- Moskova Antlaşması'nın Önemi: Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımış, iki ülke arasında dostluk ve iş birliği tesis edilmiş, TBMM'ye askeri ve mali yardım yapılması kararlaştırılmıştır. Ayrıca, bu antlaşma ile doğu sınırımız büyük ölçüde belirlenmiştir.
- Diğer Seçeneklerin Durumu:
- B) Kars Antlaşması: Moskova Antlaşması'ndan sonra, 1921 yılında imzalanmış ve doğu sınırlarımızı kesinleştiren bir antlaşmadır. Yani Moskova Antlaşması'nın devamı niteliğindedir.
- C) Ankara Antlaşması: Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra, 1921 yılında Fransa ile imzalanmış ve Güney Cephesi'ni kapatan bir antlaşmadır.
- D) Lozan Antlaşması: Kurtuluş Savaşı'nın sonunda, 1923 yılında imzalanan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki bağımsızlığını ve sınırlarını kesinleştiren nihai barış antlaşmasıdır.
Görüldüğü gibi, Gümrü Antlaşması ile Doğu Cephesi'nin kapanması ve TBMM'nin diplomatik gücünün artması, Sovyet Rusya ile yapılacak olan Moskova Antlaşması için zemin hazırlamıştır.
Cevap A seçeneğidir.
