Gümrü Antlaşması'nın önemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşmadır
B) İstanbul'un kurtuluşunu sağlamıştır
C) Lozan Antlaşması'nın yerine geçmiştir
D) Batı sınırını kesinleştirmiştir
Sevgili öğrenciler, bu soruda Gümrü Antlaşması'nın tarihi önemini doğru bir şekilde kavramamız isteniyor. Gelin, her seçeneği tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım ve bu önemli antlaşmanın tarihimizdeki yerini daha iyi anlayalım.
- A) TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşmadır
- Bu seçenek, Gümrü Antlaşması'nın en temel ve en önemli özelliğini vurgulamaktadır. Gümrü Antlaşması, 2 Aralık 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk siyasi ve hukuki belge olma özelliğini taşır. Bu durum, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda ilk kez tanınması ve diplomatik bir başarı elde etmesi açısından büyük önem taşır. Doğu Cephesi'ndeki zaferin ardından gelen bu antlaşma, TBMM'nin gücünü ve varlığını dünyaya ilan etmiştir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) İstanbul'un kurtuluşunu sağlamıştır
- Bu ifade doğru değildir. İstanbul'un kurtuluşu, Gümrü Antlaşması'ndan çok sonra, Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki zaferlerin ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması (1922) ve Lozan Barış Antlaşması (1923) ile gerçekleşmiştir. Gümrü Antlaşması, Doğu Cephesi ile ilgili bir antlaşmadır.
- C) Lozan Antlaşması'nın yerine geçmiştir
- Bu ifade de doğru değildir. Lozan Antlaşması (1923), Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ve uluslararası sınırlarını kesinleştiren, çok daha kapsamlı ve nihai bir barış antlaşmasıdır. Gümrü Antlaşması ise Kurtuluş Savaşı'nın ilk dönemlerinde, Doğu Cephesi'ndeki durumu düzenleyen bölgesel bir antlaşmadır. Lozan Antlaşması'nın yerine geçmesi söz konusu değildir; aksine, Gümrü gibi antlaşmalar, Lozan'a giden yolda önemli adımlardan birini oluşturmuştur.
- D) Batı sınırını kesinleştirmiştir
- Bu ifade de yanlıştır. Gümrü Antlaşması, Doğu Cephesi'nde imzalanmış ve Türkiye'nin doğu sınırının bir bölümünü (Kars, Ardahan ve Iğdır'ın Türkiye'ye ait olduğunu) belirlemiştir. Ancak Doğu sınırının nihai şekli daha sonra Moskova (1921) ve Kars (1921) Antlaşmaları ile kesinleşmiştir. Batı sınırını kesinleştiren antlaşmalar ise Mudanya Ateşkes Antlaşması ve özellikle Lozan Barış Antlaşması'dır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Gümrü Antlaşması'nın en önemli özelliği ve tarihimizdeki yeri, TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşma olmasıdır. Bu, yeni Türk devletinin uluslararası alandaki ilk diplomatik zaferi ve tanınması anlamına gelmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
