5. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 1

Aşağıdaki tabloda maddelerin üç farklı hali ve taneciklerinin özellikleri verilmiştir:

• I. Katı: Tanecikler arası boşluk çok az, tanecikler titreşim hareketi yapar.
• II. Sıvı: Tanecikler arası boşluk katılara göre fazla, tanecikler titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
• III. Gaz: Tanecikler arası boşluk çok az, tanecikler sadece titreşim hareketi yapar.

Buna göre, verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) I ve II

C) II ve III

D) I, II ve III

Sevgili öğrenciler, maddelerin halleri ve taneciklerinin özellikleri konusu, kimyanın ve fiziğin temel taşlarından biridir. Bu soruyu adım adım inceleyerek bilgimizi pekiştirelim:

• Maddenin Halleri ve Tanecik Hareketleri: Maddeler genellikle katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç temel halde bulunur. Bu haller arasındaki farklar, taneciklerin birbirine yakınlığına ve hareket serbestliğine bağlıdır.
• I. Katı Hal İçin Değerlendirme:
  • "Tanecikler arası boşluk çok az": Katı maddelerde tanecikler birbirine çok sıkı bağlıdır ve aralarındaki boşluk yok denecek kadar azdır. Bu ifade doğrudur.
  • "Tanecikler titreşim hareketi yapar": Katı tanecikleri, bulundukları sabit noktalarda sadece titreşim hareketi yapabilirler. Yer değiştiremezler veya dönemezler. Bu ifade de doğrudur.
  • Dolayısıyla, I. öncül doğrudur.
• II. Sıvı Hal İçin Değerlendirme:
  • "Tanecikler arası boşluk katılara göre fazla": Sıvı maddelerde tanecikler katılara göre daha gevşek bağlıdır ve aralarında daha fazla boşluk bulunur. Bu sayede birbirleri üzerinden kayabilirler. Bu ifade doğrudur.
  • "Tanecikler titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar": Sıvı tanecikleri, katılar gibi titreşim yapmanın yanı sıra, birbirleri üzerinden kayarak yer değiştirebilir (öteleme) ve kendi eksenleri etrafında dönebilirler. Bu ifade de doğrudur.
  • Dolayısıyla, II. öncül doğrudur.
• III. Gaz Hal İçin Değerlendirme:
  • "Tanecikler arası boşluk çok az": Gaz maddelerde tanecikler arasındaki boşluklar çok fazladır. Tanecikler birbirinden bağımsız ve rastgele hareket ederler. Bu ifade yanlıştır.
  • "Tanecikler sadece titreşim hareketi yapar": Gaz tanecikleri, titreşim, dönme ve öteleme (yer değiştirme) hareketlerinin hepsini çok hızlı ve serbestçe yaparlar. "Sadece titreşim" ifadesi yanlıştır.
  • Dolayısıyla, III. öncül yanlıştır.
• Sonuç: Verilen bilgilerden I ve II numaralı öncüller doğrudur.

Cevap B seçeneğidir.