Çınar Vakası'ndan sonra göreve gelen Köprülü Mehmet Paşa'nın ilk icraatı ne olmuştur?
A) Yeniçeri Ocağı'nı ıslah etmek
B) Ekonomik düzenlemeler yapmak
C) Savaş ilan etmek
D) Vergileri artırmak
Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı İmparatorluğu'nun zorlu bir döneminde sadrazamlığa getirilen Köprülü Mehmet Paşa'nın ilk icraatını inceliyoruz. Bu tür sorular, dönemin genel durumunu ve devlet adamlarının önceliklerini anlamak açısından çok önemlidir.
- Dönemin Şartları: Köprülü Mehmet Paşa, 1656 yılında, Osmanlı İmparatorluğu'nun büyük bir kriz içinde olduğu bir dönemde sadrazamlığa getirildi. Bu kriz, "Çınar Vakası" (Vak'a-i Vakvakiye) gibi olaylarla doruk noktasına ulaşmış, devlet otoritesi zayıflamış, saray entrikaları artmış ve özellikle ekonomi büyük bir çöküş yaşamıştı. Devlet hazinesi boşalmış, enflasyon yükselmiş ve halkın refah seviyesi düşmüştü.
- Köprülü Mehmet Paşa'nın Göreve Gelişi ve Şartları: Köprülü Mehmet Paşa, sadrazamlık görevini kabul ederken, kendisine geniş yetkiler verilmesi ve kararlarına müdahale edilmemesi gibi ağır şartlar koşmuştu. Bu, onun ne kadar kararlı ve reformist bir kişiliğe sahip olduğunu gösterir.
- İlk ve En Acil İcraat: Böylesine bir kriz ortamında, devletin ayakta kalabilmesi ve diğer sorunlara çözüm bulabilmesi için öncelikle ekonomik istikrarın sağlanması gerekiyordu. Boşalan hazineyi doldurmak, gelirleri artırmak ve harcamaları kısmak, yani ekonomik düzenlemeler yapmak, Köprülü Mehmet Paşa'nın en acil ve ilk icraatı olmuştur. Bu düzenlemelerle devletin mali yapısı güçlendirilmeye çalışılmıştır.
- A) Yeniçeri Ocağı'nı ıslah etmek: Yeniçeri Ocağı'nın disiplinsizliği ve isyanları dönemin önemli sorunlarından biriydi ve Köprülü Mehmet Paşa bu konuda da sert tedbirler almıştır. Ancak bu, genellikle ekonomik istikrarın sağlanmasının ardından veya onunla eş zamanlı olarak yürütülen daha geniş çaplı bir otorite sağlama çabasının bir parçasıydı, ilk ve acil adım ekonomik düzenlemelerdi.
- C) Savaş ilan etmek: Osmanlı İmparatorluğu zaten Venedik ile Girit Savaşı gibi savaşlar içindeydi. Yeni bir savaş ilan etmek, zaten çökmekte olan ekonomiyi daha da zorlayacak bir adım olurdu. Köprülü Mehmet Paşa'nın önceliği içerideki sorunları çözmekti.
- D) Vergileri artırmak: Vergileri artırmak, ekonomik düzenlemelerin bir parçası olabilir ancak tek başına "ilk icraat" olarak tanımlanamaz. Köprülü Mehmet Paşa'nın ekonomik düzenlemeleri sadece vergi artışından ibaret değildi; aynı zamanda yolsuzlukları engelleme, israfı önleme ve gelir kaynaklarını çeşitlendirme gibi daha geniş kapsamlı adımları içeriyordu.
Bu bağlamda, devletin en temel ihtiyacı olan mali yapıyı düzeltmek, Köprülü Mehmet Paşa'nın öncelikli ve ilk adımı olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
