Belgrad Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Azak Kalesi'ni hangi şartla geri almıştır?
A) Tamamen yıkılmış olması şartıyla
B) Rusya'ya vergi ödemesi şartıyla
C) Asker bulundurmaması şartıyla
D) Kırım Hanlığı'na bağlanması şartıyla
Sevgili öğrenciler, bu soru, Osmanlı Devleti'nin önemli antlaşmalarından biri olan Belgrad Antlaşması'nı ve bu antlaşmanın getirdiği şartları anlamamızı gerektiriyor. Tarih derslerinde antlaşmaların maddelerini ve sonuçlarını iyi kavramak, olaylar arasındaki bağlantıları kurmak için çok önemlidir.
- Belgrad Antlaşması'nın Önemi: 1739 yılında imzalanan Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde kazandığı son büyük toprak kazancı ve siyasi başarılarından biri olarak kabul edilir. Bu antlaşma, Osmanlı-Rus ve Osmanlı-Avusturya savaşlarını sona erdirmiştir.
- Azak Kalesi'nin Stratejik Konumu: Azak Kalesi, Karadeniz'e açılan Don Nehri'nin ağzında yer alması nedeniyle hem Osmanlı Devleti hem de Rusya için hayati stratejik öneme sahipti. Rusya için Karadeniz'e inme, Osmanlı için ise Kırım ve Karadeniz güvenliğini sağlama açısından kilit bir noktaydı. Daha önce Prut Antlaşması (1711) ile Rusya'dan geri alınmıştı, ancak 1736-1739 Osmanlı-Rus-Avusturya Savaşları sırasında tekrar Rusların eline geçmişti.
- Antlaşma Şartları ve Azak: Belgrad Antlaşması ile Azak Kalesi tekrar Osmanlı Devleti'ne bırakıldı. Ancak bu geri verişin önemli bir şartı vardı. Osmanlı Devleti, kalenin tahkimatını (savunma yapılarını) yıkmak ve burada asker bulundurmamak şartını kabul etti. Bu şart, Rusya'nın Karadeniz'e doğrudan bir tehdit oluşturmasını engellemek ve kalenin askeri stratejik önemini azaltmak amacıyla konulmuştu. Yani kale Osmanlı toprağı olacaktı ama askeri bir üs olarak kullanılamayacaktı.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Tamamen yıkılmış olması şartıyla: Kale tamamen yıkılmadı, sadece tahkimatları yıkıldı ve asker bulundurulmayacaktı. Tamamen yıkılması, kalenin varlığını ortadan kaldırmak anlamına gelirdi ki bu doğru değildir.
- B) Rusya'ya vergi ödemesi şartıyla: Osmanlı Devleti, Azak için Rusya'ya vergi ödemedi. Aksine, Osmanlı bu antlaşmada kazançlı çıkan taraftı ve toprak kazanımı elde etmişti.
- D) Kırım Hanlığı'na bağlanması şartıyla: Azak Kalesi, doğrudan Osmanlı Devleti'ne bağlı bir kale idi. Kırım Hanlığı zaten Osmanlı'ya bağlı bir devletti ve kalenin Kırım Hanlığı'na bağlanması gibi özel bir şart söz konusu değildi.
Bu bilgiler ışığında, Belgrad Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin Azak Kalesi'ni geri alırken kabul ettiği şart, kalenin tahkimatının yıkılması ve asker bulundurulmamasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
