Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Bu konuyu enine boyuna tartıştık.
B) Sınavda başarılı olmak için çok çalışmalısın.
C) Her zaman dürüst olmaya özen gösteririm.
D) Yarın pikniğe gidebiliriz belki.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçede sıkça karşılaştığımız bir konu olan "anlatım bozuklukları" üzerine. Anlatım bozukluğu, bir cümlenin açık, anlaşılır ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen dilbilgisel veya anlamsal hatalardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede böyle bir hata olduğunu bulalım.
- A) Bu konuyu enine boyuna tartıştık.
- Bu cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu bulunmamaktadır. "Enine boyuna tartışmak" deyimi, bir konuyu tüm yönleriyle, detaylı bir şekilde konuşmak anlamına gelir ve doğru kullanılmıştır. Cümle açık ve anlaşılırdır.
- B) Sınavda başarılı olmak için çok çalışmalısın.
- Bu cümle de dilbilgisi ve anlam açısından tamamen doğrudur. Başarılı olmak için çalışmanın gerekliliğini net bir şekilde ifade etmektedir. Herhangi bir hata yoktur.
- C) Her zaman dürüst olmaya özen gösteririm.
- Bu cümlede de bir anlatım bozukluğu yoktur. "Özen göstermek" fiili, bir şeye dikkat etmek, önem vermek anlamına gelir ve dürüst olmakla ilgili doğru bir şekilde kullanılmıştır. Cümle akıcı ve doğrudur.
- D) Yarın pikniğe gidebiliriz belki.
- İşte anlatım bozukluğunun olduğu cümle bu! Bu cümlede "gereksiz sözcük kullanımı"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır.
- Türkçede fiillere eklenen "-(y)Abilir" eki (gidebiliriz, yapabiliriz, gelebiliriz gibi) zaten bir ihtimal, olasılık veya yeterlilik anlamı katar. Yani "gidebiliriz" derken zaten "gitme ihtimalimiz var" veya "gitme olasılığımız var" demiş oluyoruz.
- "Belki" kelimesi de aynı şekilde bir ihtimal veya olasılık anlamı taşır.
- Dolayısıyla, "gidebiliriz" ve "belki" kelimeleri aynı anlamı ifade ettiği için birlikte kullanıldığında gereksiz bir tekrara yol açar. Cümle ya "Yarın pikniğe gidebiliriz." ya da "Yarın pikniğe belki gideriz." şeklinde olmalıdır. İkisini bir arada kullanmak anlatımı bozar ve gereksiz sözcük kullanımına neden olur.
Bu nedenle, D seçeneğindeki cümlede gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır.
Cevap D seçeneğidir.
