Aşağıdakilerden hangisi destan dönemine ait bir özellik değildir?
A) Sözlü gelenek ürünü olmaları
B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri
C) Kahramanlık temalarını işlemeleri
D) Yazılı kaynaklara dayanmaları
E) Anonim olmaları
Sevgili öğrenciler, bu soruda destan döneminin özelliklerini hatırlamamız ve bu özelliklerden hangisinin destan dönemine ait olmadığını bulmamız isteniyor. Destanlar, bir milletin ortak hafızasını, değerlerini ve kahramanlıklarını yansıtan çok önemli sözlü edebiyat ürünleridir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sözlü gelenek ürünü olmaları: Destanlar, yazı henüz yaygınlaşmadan önce, ozanlar ve halk anlatıcıları tarafından kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılmıştır. Bu, destanların en temel ve belirleyici özelliklerinden biridir. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- B) Olağanüstü olaylara yer vermeleri: Destanlarda tanrılar, yarı tanrılar, sihirli güçler, devler, ejderhalar gibi olağanüstü varlıklar ve olaylar sıkça görülür. Kahramanlar da genellikle insanüstü özelliklere sahiptir. Bu durum, destanların fantastik ve abartılı yapısının bir parçasıdır. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- C) Kahramanlık temalarını işlemeleri: Destanlar, genellikle bir milletin veya topluluğun varoluş mücadelesini, önemli bir kahramanının olağanüstü maceralarını, savaşlarını, fedakarlıklarını ve başarılarını anlatır. Cesaret, vatan sevgisi, adalet gibi temalar ön plandadır. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
- D) Yazılı kaynaklara dayanmaları: Destan dönemi, genellikle yazının henüz gelişmediği veya yaygınlaşmadığı, sözlü kültürün egemen olduğu dönemleri ifade eder. Destanlar başlangıçta sözlü olarak ortaya çıkmış, yüzyıllar boyunca sözlü gelenekte yaşamış ve çok sonraları, yazı icat edildikten veya yaygınlaştıktan sonra yazıya geçirilmiştir. Dolayısıyla, destanların oluştuğu "destan dönemi"nde yazılı kaynaklara dayanmaları değil, sözlü geleneğe dayanmaları esastır. Yazıya geçirilme süreci, destanların oluşum döneminden sonradır. Bu nedenle bu ifade destan dönemine ait bir özellik değildir.
- E) Anonim olmaları: Destanlar, tek bir kişi tarafından değil, halkın ortak duygu ve düşünceleriyle, zaman içinde şekillenerek ortaya çıkmıştır. Bu nedenle yazarları belli değildir, yani anonimdirler. Bu, destanların önemli bir özelliğidir. Yani bu ifade destan dönemine aittir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, destanların oluştuğu dönemde yazılı kaynaklara dayanmaları değil, sözlü gelenekle aktarılmaları esastır.
Cevap D seçeneğidir.
