19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecinde etkili olan milliyetçilik akımının, aşağıdaki gelişmelerden hangisi üzerinde doğrudan bir etkisi olduğu söylenemez?
A) Sırp isyanının başlaması
B) Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması
C) Mısır'ın İngiliz işgaline uğraması
D) Bulgaristan'ın özerklik elde etmesi
E) Eflak ve Boğdan'da bağımsızlık hareketlerinin güçlenmesi
Sevgili öğrenciler, bu soru 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri olan milliyetçilik akımının devleti nasıl etkilediğini anlamamızı istiyor. Milliyetçilik, her milletin kendi devletini kurma ve kendi kendini yönetme fikridir. Bu akım, Osmanlı gibi çok uluslu imparatorlukların dağılmasında önemli bir rol oynamıştır.
- A) Sırp isyanının başlaması: Sırplar, Osmanlı İmparatorluğu içinde yaşayan ilk milletlerden biriydi ve 19. yüzyılın başlarında (1804) milliyetçilik akımının etkisiyle isyan ederek kendi bağımsızlıklarını kazanma yolunda ilk adımları attılar. Bu, milliyetçiliğin doğrudan bir sonucudur.
- B) Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması: Yunanlar da milliyetçilik akımından etkilenerek 1821'de isyan başlattılar ve büyük devletlerin de desteğiyle 1829'da bağımsızlıklarını kazandılar. Bu da milliyetçiliğin doğrudan bir sonucudur.
- C) Mısır'ın İngiliz işgaline uğraması: Mısır, 19. yüzyılda Osmanlı'ya bağlı özerk bir eyalet konumundaydı. İngilizlerin Mısır'ı işgali (1882), daha çok İngiltere'nin sömürgecilik ve stratejik çıkarları (Süveyş Kanalı'nın kontrolü gibi) doğrultusunda gerçekleşmiştir. Mısır'da milliyetçi hareketler olsa da, İngiliz işgali doğrudan Mısır milliyetçiliğinin Osmanlı'dan kopuşuyla ilgili bir durumdan ziyade, dış bir gücün emperyalist müdahalesidir. Bu nedenle, Osmanlı'nın dağılma sürecinde milliyetçiliğin doğrudan bir etkisi olduğu söylenemez.
- D) Bulgaristan'ın özerklik elde etmesi: Bulgarlar da 19. yüzyılın ortalarından itibaren milliyetçi uyanış yaşayarak isyanlar çıkardılar. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda imzalanan Berlin Antlaşması ile özerklik elde ettiler. Bu, Bulgar milliyetçiliğinin doğrudan bir sonucudur.
- E) Eflak ve Boğdan'da bağımsızlık hareketlerinin güçlenmesi: Günümüz Romanya'sının temelini oluşturan Eflak ve Boğdan beylikleri de milliyetçilik akımının etkisiyle birleşme ve bağımsızlık taleplerini dile getirdiler. Bu hareketler sonucunda birleşerek Romanya Prensliği'ni kurdular ve zamanla tam bağımsızlıklarını kazandılar. Bu da milliyetçiliğin doğrudan bir sonucudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, A, B, D ve E seçeneklerindeki gelişmeler, Osmanlı İmparatorluğu içindeki farklı milletlerin milliyetçilik akımının etkisiyle kendi devletlerini kurma veya özerklik elde etme çabalarıdır. Ancak C seçeneğindeki Mısır'ın İngiliz işgali, daha çok emperyalist politikaların bir sonucudur ve milliyetçiliğin Osmanlı'yı dağıtıcı etkisiyle doğrudan ilişkili değildir.
Cevap C seçeneğidir.
