Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde kullanılan fiillerin birleşik fiil olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle birleşik fiilin ne olduğunu hatırlayalım:
- Birleşik Fiil: En az iki kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan fiillerdir. Türkçede üç ana türü vardır:
- 1. Kurallı (Özel) Birleşik Fiiller: Fiile belirli ekler getirilerek yapılır.
- Yeterlilik Fiili (-ebilmek): yapabilir, gelebilir
- Tezlik Fiili (-ivermek): yazıver, düşüver
- Süreklilik Fiili (-edurmak, -ekalmak, -egelmek): bakakalmak, süregelmek
- Yaklaşma Fiili (-eyazmak): düşeyazmak
- 2. Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller: Bir isim soylu sözcüğe "etmek, olmak, kılmak, eylemek, buyurmak" gibi yardımcı fiillerin getirilmesiyle oluşur. (Örn: yardım etmek, hasta olmak, namaz kılmak, kaybolmak, hissetmek)
- 3. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller (Deyimler): Genellikle deyim şeklinde karşımıza çıkar ve gerçek anlamlarından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanırlar. (Örn: kulak vermek, göz gezdirmek, etekleri zil çalmak)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bana yardım edebilir misin?
- Burada iki farklı birleşik fiil yapısı bir aradadır:
- "yardım etmek" (isim + yardımcı fiil) birleşik fiildir.
- "edebilir misin" kısmındaki "-ebilmek" eki, yeterlilik fiilidir ve kurallı birleşik fiil yapar.
- Dolayısıyla bu cümlede birleşik fiil kullanılmıştır.
- B) Bu konuyu halletmeliyiz.
- "halletmek" fiili, "hal" (isim) ve "etmek" (yardımcı fiil) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşirken ses olayı (ünsüz türemesi) meydana gelmiştir.
- Bu, yardımcı fiille kurulan birleşik fiil türüne girer.
- Dolayısıyla bu cümlede birleşik fiil kullanılmıştır.
- C) Hemen geliver.
- "geliver" fiili, "gelmek" fiiline "-ivermek" (tezlik fiili) ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.
- Bu, kurallı birleşik fiil türüne girer.
- Dolayısıyla bu cümlede birleşik fiil kullanılmıştır.
- D) Sana inanıyorum.
- "inanıyorum" fiili, "inanmak" fiilinin şimdiki zaman çekimidir. Bu fiil, herhangi bir yardımcı fiille kurulmamış, özel bir birleşik fiil eki almamış veya anlamca kaynaşmış bir yapıya sahip değildir.
- Bu, basit bir fiildir.
- Dolayısıyla bu cümlede birleşik fiil kullanılmamıştır.
- E) Onu affedebilirim.
- Burada da iki farklı birleşik fiil yapısı bir aradadır:
- "affetmek" (af + etmek) birleşik fiildir (ses olayı ile).
- "affedebilirim" kısmındaki "-ebilmek" eki, yeterlilik fiilidir ve kurallı birleşik fiil yapar.
- Dolayısıyla bu cümlede birleşik fiil kullanılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, birleşik fiil kullanılmayan tek cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
