Bir düşünür, "İnsan, kendi varoluşunu anlamlandırma ve değerlerini oluşturma sorumluluğuyla baş başadır. Önceden belirlenmiş bir özü yoktur; özünü kendi eylemleriyle yaratır." demiştir.
Bu düşünürün vurguladığı felsefi akım aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rasyonalizm
B) Empirizm
C) Egzistansiyalizm
D) Pozitivizm
E) İdealizm
Sevgili öğrenciler, bu soru, felsefenin temel akımlarından birini anlamamızı gerektiriyor. Verilen düşünürün sözlerini dikkatlice inceleyerek hangi felsefi akımın vurgulandığını bulalım.
- Öncelikle, düşünürün sözlerini anahtar kelimeler ve kavramlar açısından analiz edelim:
- "İnsan, kendi varoluşunu anlamlandırma ve değerlerini oluşturma sorumluluğuyla baş başadır." Bu ifade, insanın kendi hayatına anlam katma ve kendi ahlaki değerlerini belirleme konusunda mutlak bir özgürlüğe ve sorumluluğa sahip olduğunu vurgular.
- "Önceden belirlenmiş bir özü yoktur." Bu, insanın doğuştan gelen, değişmez bir doğasının, kaderinin veya ilahi bir planın olmadığını belirtir. İnsan, dünyaya belirli bir "öz" ile gelmez.
- "Özünü kendi eylemleriyle yaratır." Bu ise, insanın kimliğini, karakterini ve ne olduğunu, yaptığı seçimler ve eylemlerle inşa ettiğini ifade eder. Yani, önce var olur, sonra kendini tanımlar.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve bu anahtar kavramlarla karşılaştıralım:
- A) Rasyonalizm: Bilginin kaynağını akıl ve mantıkta gören, doğuştan gelen fikirlerin önemini savunan bir akımdır. Sorudaki ifade, bilginin kaynağı yerine, insanın varoluşsal durumu ve özgürlüğü üzerine odaklandığı için rasyonalizmle doğrudan ilgili değildir.
- B) Empirizm: Bilginin kaynağını deneyim ve duyularda gören, insan zihninin doğuştan boş bir levha (tabula rasa) olduğunu savunan bir akımdır. Empirizm de bilginin nasıl edinildiğiyle ilgilenir; insanın özünü nasıl yarattığıyla değil.
- C) Egzistansiyalizm: Bu felsefi akım, "varoluş özden önce gelir" ilkesini temel alır. Yani insan önce var olur, sonra kendi seçimleri, eylemleri ve sorumluluklarıyla kendi özünü, kimliğini ve anlamını yaratır. İnsan özgürlüğe mahkumdur ve bu özgürlükle birlikte gelen büyük bir sorumluluk taşır. Verilen düşünürün sözleri, egzistansiyalizmin temel prensiplerini birebir yansıtmaktadır. İnsanın önceden belirlenmiş bir özü olmaması, kendi değerlerini ve anlamını yaratma sorumluluğu, egzistansiyalist düşüncenin kalbidir.
- D) Pozitivizm: Sadece olgusal ve bilimsel bilginin geçerli olduğunu savunan, metafizik konuları reddeden bir akımdır. Sorudaki ifade, bilimsel bir olgudan ziyade, insanın varoluşsal durumu ve öznel sorumluluğuyla ilgilidir.
- E) İdealizm: Gerçekliğin temelinin fikirler, zihin veya ruh olduğunu savunan bir akımdır. Maddi dünyanın zihnin bir ürünü olduğunu öne sürer. Sorudaki ifade, gerçekliğin doğasından ziyade, bireyin kendi varoluşunu nasıl inşa ettiği üzerine odaklanır.
Yukarıdaki analizler ışığında, düşünürün vurguladığı felsefi akımın egzistansiyalizm olduğu açıkça görülmektedir. İnsanın kendi varoluşunu anlamlandırma, değerlerini oluşturma sorumluluğu ve özünü kendi eylemleriyle yaratma fikri, egzistansiyalizmin temelini oluşturur.
Cevap C seçeneğidir.
