Bir filozof, "İnsan, özgürlüğe mahkumdur." der. Bu ifadeye göre insan, kendi seçimlerinden ve eylemlerinden tamamen sorumludur; çünkü varoluşu, özünden önce gelir ve bu durum ona sürekli bir seçim yapma yükümlülüğü getirir.
Bu felsefi görüş aşağıdaki akımlardan hangisiyle ilişkilendirilebilir?
A) Rasyonalizm
B) Empirizm
C) Varoluşçuluk
D) İdealizm
E) Pozitivizm
Bu felsefi ifadeyi adım adım inceleyelim ve hangi akımla ilişkili olduğunu bulalım:
- Sorudaki Temel İfade: "İnsan, özgürlüğe mahkumdur." Bu cümle, insanın doğuştan gelen bir kaderi veya önceden belirlenmiş bir özü olmadığını, aksine her an seçim yapmak zorunda olduğunu ve bu seçimlerin sonuçlarından kaçamayacağını vurgular. Bu durum, insana büyük bir sorumluluk yükler.
- "Varoluşu, özünden önce gelir": Bu, sorudaki en kilit ifadelerden biridir. Geleneksel felsefede genellikle bir şeyin "özü" (ne olduğu, doğası) onun "varoluşundan" (olmasından) önce gelir. Örneğin, bir kalemin özü (yazma aracı olması) onun var olmadan önce de bellidir. Ancak insan için bu durum terstir. İnsan dünyaya geldiğinde belirli bir "öz" veya "kimlik" ile gelmez. Önce var olur, sonra kendi seçimleri, eylemleri ve deneyimleriyle kendi özünü (kimliğini, ne olduğunu) yaratır.
- Sorumluluk ve Seçim: Bu durum, insanın her an seçim yapmak zorunda olduğu ve bu seçimlerin sonuçlarından tamamen sorumlu olduğu anlamına gelir. İnsan, kendi değerlerini ve anlamını kendisi yaratır. Bu da ona sürekli bir seçim yapma yükümlülüğü getirir.
- Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Rasyonalizm: Bilginin kaynağını akıl ve mantıkta gören felsefi akımdır. Descartes, Spinoza gibi filozoflar bu akımın temsilcileridir. Sorudaki ifade bilgi edinme yönteminden ziyade insan varoluşunun doğasıyla ilgilidir.
- B) Empirizm: Bilginin kaynağını deneyim ve duyularda gören felsefi akımdır. Locke, Hume gibi filozoflar bu akımın temsilcileridir. Yine, sorudaki ifade bilginin kaynağıyla ilgili değildir.
- C) Varoluşçuluk: Bu felsefi akım, insanın varoluşunun özünden önce geldiği fikrini savunur. Jean-Paul Sartre gibi varoluşçu filozoflar, insanın dünyaya atıldığını, önceden belirlenmiş bir doğası olmadığını ve kendi özünü kendi seçimleriyle yarattığını belirtirler. "İnsan, özgürlüğe mahkumdur" ifadesi de Sartre'a aittir ve varoluşçuluğun temel prensiplerinden biridir. İnsan, kendi seçimlerinden tamamen sorumlu olduğu için büyük bir özgürlüğe ve aynı zamanda bu özgürlüğün getirdiği sorumluluğun ağırlığına mahkumdur.
- D) İdealizm: Gerçekliğin temelinde fikirler, zihin veya ruhun olduğunu savunan felsefi akımdır. Platon, Berkeley, Hegel gibi filozoflar bu akımın temsilcileridir. Sorudaki ifade gerçekliğin doğasından ziyade insan varoluşunun bireysel sorumluluğu üzerinedir.
- E) Pozitivizm: Bilginin sadece gözlem ve deneye dayalı bilimsel yöntemlerle elde edilebileceğini savunan felsefi akımdır. Auguste Comte bu akımın kurucusudur. Sorudaki ifade bilimsel bilgi edinme yöntemleriyle ilgili değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, sorudaki "İnsan, özgürlüğe mahkumdur" ve "varoluşu, özünden önce gelir" ifadeleri, insanın kendi özünü ve anlamını kendi seçimleriyle yarattığını, bu nedenle de eylemlerinden tamamen sorumlu olduğunu vurgulayan Varoluşçuluk akımının temel prensipleridir.
Cevap C seçeneğidir.
