Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisi gereklidir?
A) Cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim hareket etmelidir.
B) Cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim kuvvet doğrultusunda yer değiştirmelidir.
C) Cisim hareket etmeli ancak kuvvet uygulanmamalıdır.
D) Cisme kuvvet uygulanmalı ancak cisim yer değiştirmemelidir.
Fiziksel anlamda iş kavramını anlamak için, günlük hayattaki "iş" tanımından biraz farklı düşünebiliriz. Fizikte iş yapılabilmesi için belirli şartların sağlanması gerekir.
- İşin Tanımı: Fiziksel anlamda iş, bir cisme uygulanan kuvvetin, o cismi belirli bir mesafe boyunca hareket ettirmesiyle gerçekleşir. Yani hem kuvvet olmalı, hem de bu kuvvetin etkisiyle bir yer değiştirme meydana gelmeli.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim hareket etmelidir. Bu ifade doğruya yakın olsa da eksiktir. Çünkü hareketin, uygulanan kuvvet doğrultusunda olması gerekir. Örneğin, bir çantayı yatay olarak taşırken yukarı doğru bir kuvvet uygularız ama çanta yatay hareket eder. Bu durumda fiziksel anlamda iş yapmış sayılmayız.
- B) Cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim kuvvet doğrultusunda yer değiştirmelidir. İşte bu tam olarak aradığımız tanım! Kuvvetin uygulanması ve bu kuvvetin etkisiyle cismin aynı doğrultuda yer değiştirmesi, fiziksel anlamda iş yapıldığını gösterir. Örneğin, bir kutuyu iterek aynı doğrultuda hareket ettirirsek iş yapmış oluruz.
- C) Cisim hareket etmeli ancak kuvvet uygulanmamalıdır. Eğer bir cisme dışarıdan bir kuvvet uygulanmıyorsa (sürtünme gibi etkileri ihmal edersek), cisim sabit hızla hareketine devam eder. Bu durumda iş yapılmaz. İş yapılması için mutlaka bir kuvvetin uygulanması gerekir.
- D) Cisme kuvvet uygulanmalı ancak cisim yer değiştirmemelidir. Bir duvara kuvvet uyguladığınızı düşünün. Ne kadar uğraşırsanız uğraşın, duvar yerinden oynamaz. Bu durumda kuvvet uygulamış olsanız bile, yer değiştirme olmadığı için fiziksel anlamda iş yapmış sayılmazsınız.
- Özet: Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için, cisme bir kuvvet uygulanmalı ve bu kuvvetin etkisiyle cisim, kuvvetin doğrultusunda yer değiştirmelidir.
Unutmayın, fiziksel işin gerçekleşmesi için kuvvet ve yer değiştirme arasındaki ilişki çok önemlidir. Kuvvetin yönü ve yer değiştirmenin yönü aynı olmalıdır.
Cevap B seçeneğidir.
