10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 3

🎓 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 3 - Ders Notu

Bu ders notu, 10. sınıf fizik 1. dönem 2. yazılı sınavının 3. senaryosundaki Test 3'te yer alan temel konuları kapsar: Bağıl Hareket ve Newton'ın Hareket Yasaları.

📌 Bağıl Hareket

Bağıl hareket, bir gözlemcinin başka bir gözlemciye göre hareketini ifade eder. Yani, bir cismin hareketini farklı referans noktalarından nasıl gördüğümüzle ilgilidir.

• Gözlemcinin hareket durumu, algılanan hızı etkiler.
• Aynı yönde hareket ediliyorsa hızlar farkı alınır.
• Zıt yönde hareket ediliyorsa hızlar toplanır.
• Vektörel işlem yapılması gerekebilir (özellikle doğrusal olmayan hareketlerde).

⚠️ Dikkat: Bağıl hız, cismin gerçek hızı değil, gözlemcinin algıladığı hızdır.

💡 İpucu: Nehrin içinde hareket eden bir teknenin kıyıya göre hızını düşünün. Teknenin suya göre hızı ve suyun akıntı hızı birleşerek teknenin kıyıya göre hızını oluşturur.

📌 Newton'ın Hareket Yasaları

Newton'ın hareket yasaları, cisimlerin hareketini açıklayan temel prensiplerdir. Üç temel yasadan oluşur.

• 1. Yasa (Eylemsizlik Yasası): Bir cisme dış bir kuvvet etki etmediği sürece, duruyorsa durmaya, hareket halindeyse sabit hızla hareket etmeye devam eder.
• 2. Yasa (Temel Yasa): Bir cisme uygulanan net kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: $F = ma$.
• 3. Yasa (Etki-Tepki Yasası): Bir cisim başka bir cisme kuvvet uyguladığında, ikinci cisim de birinci cisme eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygular.

⚠️ Dikkat: Etki ve tepki kuvvetleri farklı cisimler üzerindedir ve birbirini dengelemezler.

💡 İpucu: Bir masaya yumruk attığınızda, eliniz de masa tarafından aynı şiddette bir kuvvet hisseder. Bu, etki-tepki prensibinin bir örneğidir.

📌 Sürtünme Kuvveti

Sürtünme kuvveti, iki yüzeyin birbirine temas ettiği durumlarda hareketi engelleyen veya zorlaştıran kuvvettir.

• Kinetik Sürtünme: Hareket halindeki cisimlere etki eder ve hareketi yavaşlatır.
• Statik Sürtünme: Cisim harekete başlamadan önce etki eder ve hareketi engeller.
• Sürtünme kuvvetinin büyüklüğü yüzeyin cinsine ve yüzeye dik olan kuvvete (tepki kuvveti) bağlıdır: $f_s = k \cdot N$ (k: sürtünme katsayısı, N: tepki kuvveti).

⚠️ Dikkat: Sürtünme kuvveti her zaman harekete zıt yöndedir.

💡 İpucu: Buz pateni yaparken buzun üzerindeki sürtünme kuvveti çok düşüktür, bu yüzden kolayca kayarız. Ancak aynı hareketi halıda yapmaya çalıştığımızda sürtünme kuvveti yüksek olduğu için zorlanırız.