🎓 6. sınıf fen bilimleri 1. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 2 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, 6. sınıf fen bilimleri 1. dönem 1. yazılı sınavınızda karşınıza çıkabilecek Güneş Sistemi, tutulmalar ve vücudumuzdaki sistemler konularını hızlıca tekrar etmeniz için hazırlandı. Konuları sade bir dille, önemli noktaları vurgulayarak özetledik. Başarılar dileriz!
📌 Güneş Sistemi ve Gezegenler
Güneş Sistemi, Güneş'in çekim kuvvetiyle etrafında dönen gezegenler, uydular, kuyruklu yıldızlar ve asteroitlerden oluşan büyük bir ailedir.
- Güneş Sistemi'nin merkezinde ısı ve ışık kaynağımız olan Güneş bulunur.
- Güneş'e yakınlık sırasına göre gezegenler şunlardır: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
- İlk dört gezegen (Merkür, Venüs, Dünya, Mars) iç gezegenler veya karasal gezegenler olarak adlandırılır. Genellikle küçük ve kayalıktırlar.
- Son dört gezegen (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün) dış gezegenler veya gaz devleri olarak adlandırılır. Genellikle büyük ve gazdan oluşurlar.
- Jüpiter, Güneş Sistemi'nin en büyük gezegenidir.
- Satürn, halkalarıyla bilinen gezegendir.
- Dünya, yaşamın olduğu bilinen tek gezegendir ve tek doğal uydusu Ay'dır.
💡 İpucu: Gezegenlerin sıralamasını ezberlemek için "MErve DÜnya MAyıs JUlyen SAç URANüs NEptün" gibi akılda kalıcı tekerlemeler kullanabilirsin.
📌 Güneş ve Ay Tutulmaları
Tutulmalar, Güneş, Dünya ve Ay'ın belirli bir hizaya gelmesiyle oluşan doğal olaylardır.
- Güneş Tutulması: Ay, Güneş ile Dünya arasına girer ve Güneş'in ışıklarının Dünya'ya ulaşmasını engeller. Ay'ın gölgesi Dünya üzerine düşer.
- Güneş tutulması, Ay'ın yeni ay evresinde gerçekleşir.
- Güneş tutulması sırasında Güneş'e doğrudan bakmak göz sağlığı için çok tehlikelidir, özel gözlükler kullanılmalıdır.
- Ay Tutulması: Dünya, Güneş ile Ay arasına girer ve Güneş'in ışıklarının Ay'a ulaşmasını engeller. Dünya'nın gölgesi Ay üzerine düşer.
- Ay tutulması, Ay'ın dolunay evresinde gerçekleşir.
- Ay tutulması, Güneş tutulması kadar nadir değildir ve gözle izlemesi güvenlidir.
⚠️ Dikkat: Hangi tutulmada hangi gök cisminin ortada olduğunu karıştırmamak için "Güneş Tutulması = Güneş-Ay-Dünya" ve "Ay Tutulması = Güneş-Dünya-Ay" sıralamasını aklında tut!
📌 Destek ve Hareket Sistemi
Vücudumuzun dik durmasını, hareket etmesini ve iç organlarımızı korumasını sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir. Bu sistem kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur.
- Kemikler: Vücudumuza şekil verir, iç organları korur ve hareket etmemizi sağlar. Kan hücrelerinin yapımında da görevlidir.
- Uzun kemikler (kol ve bacak kemikleri), kısa kemikler (el ve ayak bilek kemikleri) ve yassı kemikler (kafatası, kürek kemiği) olmak üzere üç çeşittir.
- Eklemler: Kemiklerin birleştiği yerlerdir. Hareketli (diz, dirsek), yarı oynar (omurga) ve oynamaz (kafatası) eklemler bulunur.
- Kaslar: Kemiklere bağlanarak veya organların yapısında bulunarak hareket etmemizi sağlar. Çizgili (istemli), düz (istemsiz) ve kalp kası (istemsiz) olmak üzere üç çeşittir.
- Sağlıklı bir destek ve hareket sistemi için düzenli egzersiz yapmak ve kalsiyum açısından zengin besinler (süt, yoğurt, peynir) tüketmek önemlidir.
💡 İpucu: Kaslar zıt çalışır. Bir kas kasılırken diğeri gevşer. Örneğin kolunu bükerken pazı kasın kasılır, arka kol kasın gevşer.
📌 Sindirim Sistemi
Yediğimiz besinlerin vücudumuz tarafından kullanılabilmesi için küçük parçalara ayrılmasına sindirim denir. Sindirim sistemi, bu işlemi gerçekleştiren organlar bütünüdür.
- Ağız: Besinlerin hem fiziksel (çiğneme) hem de kimyasal (tükürükteki enzimlerle) sindiriminin başladığı yerdir.
- Yutak: Besinleri ağızdan yemek borusuna iletir.
- Yemek Borusu: Besinleri yutaktan mideye taşır. Kasılıp gevşeme hareketleriyle besinleri iter.
- Mide: Besinlerin depolandığı ve güçlü kas hareketleri ile karıştırılıp mide öz suyu ile kimyasal sindiriminin yapıldığı yerdir. Proteinlerin sindirimi burada başlar.
- İnce Bağırsak: Sindirimin büyük bir kısmının tamamlandığı ve besin emiliminin gerçekleştiği yerdir. Karbonhidrat, yağ ve proteinlerin kimyasal sindirimi burada biter.
- Kalın Bağırsak: Sindirilemeyen besin atıklarındaki su, vitamin ve minerallerin emildiği yerdir.
- Anüs: Sindirim atıklarının vücuttan dışarı atıldığı açıklıktır.
- Sindirim sistemine yardımcı organlar: Karaciğer (safra üretir) ve Pankreas (sindirim enzimleri salgılar).
⚠️ Dikkat: Fiziksel sindirim, besinlerin çiğneme veya kas hareketleriyle küçük parçalara ayrılmasıdır. Kimyasal sindirim ise enzimler yardımıyla besinlerin yapı taşlarına ayrılmasıdır.
📝 Ek Bilgi: Sağlıklı bir sindirim için lifli gıdalar tüketmek, bol su içmek ve yiyecekleri iyi çiğnemek çok önemlidir.
