7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Özgün Yayınları 4. Senaryo Test 3

🎓 7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Özgün Yayınları 4. Senaryo Test 3 - Ders Notu

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, 7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Özgün Yayınları 4. Senaryo Test 3'te karşınıza çıkabilecek temel konuları kolayca anlamanız için hazırlandı. Fiilimsiler, cümlenin ögeleri, yazım kuralları ve noktalama işaretleri gibi önemli konuları birlikte gözden geçireceğiz.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiilin bütün özelliklerini taşımayan, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek oluşurlar.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
  • Örnek: "Kitap okumayı çok severim." (okuma: isim-fiil)
  • Örnek: "Bana gülüşü çok güzeldi." (gülüş: isim-fiil)
  • Örnek: "Buraya gelmekle iyi etti." (gelmek: isim-fiil)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi kullanılır, genellikle kendinden sonraki ismi niteler.
  • Örnek: "Koşan çocuk düştü." (koşan: sıfat-fiil)
  • Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (gelecek: sıfat-fiil)
  • Örnek: "Kırılmış camları topladık." (kırılmış: sıfat-fiil)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...-mez, -a...-a, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi kullanılır ve fiilin zamanını, durumunu bildirir.
  • Örnek: "Ders çalışırken uyuyakalmışım." (çalışırken: zarf-fiil)
  • Örnek: "Kapıyı açıp içeri girdi." (açıp: zarf-fiil)
  • Örnek: "Bana bakarak gülümsedi." (bakarak: zarf-fiil)

💡 İpucu: Fiilimsiler, fiiller gibi olumsuz yapılabilir ("gelmek" -> "gelmemek") ve fiil gibi ek alabilirler ("gelmesi", "gelenler"). Ancak çekimli fiil gibi şahıs ve zaman eki almazlar!

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümlenin ögeleri, bir cümleyi oluşturan temel yapı taşlarıdır. Cümlenin anlamını doğru kurmak ve anlamak için ögeleri doğru belirlemek çok önemlidir. Ögeleri bulurken önce yüklem, sonra özne bulunur.

• Yüklem: Cümlede işi, oluşu, hareketi veya yargıyı bildiren temel ögedir. Çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim olabilir. Yüklem olmadan cümle olmaz.
  • Örnek: "Çocuklar parkta oynuyor." (oynuyor: yüklem)
  • Örnek: "Babam çok yorgundu." (yorgundu: yüklem)
• Özne: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya yargının konusu olan ögedir. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.
  • Örnek: "Kuşlar gökyüzünde uçuyor." (Kuşlar: özne)
  • Örnek: "Kitap en iyi dosttur." (Kitap: özne)
• Nesne (Düz Tümleç): Yüklemden etkilenen ögedir. "Ne?" ve "Neyi/Kimi?" sorularıyla bulunur.
  • Belirtili Nesne: Yükleme sorulan "Neyi?", "Kimi?" sorularına cevap verir. İsmin "-i" hal ekini alır.
    • Örnek: "Annem elmayı yıkadı." (elmayı: belirtili nesne)
  • Belirtisiz Nesne: Yükleme sorulan "Ne?" sorusuna cevap verir. Yalın haldedir.
    • Örnek: "Çocuk su içti." (su: belirtisiz nesne)
• Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç): Yüklemin yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri bildiren ögedir. "-e, -de, -den" hal eklerini alır. "Kime?, Neye?, Nerede?, Nereden?, Kimde?, Kimden?" gibi sorularla bulunur.
  • Örnek: "Okuldan eve gittim." (eve: yer tamlayıcısı)
  • Örnek: "Kitaplar rafta duruyor." (rafta: yer tamlayıcısı)
• Zarf Tümleci: Yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlayan ögedir. "Nasıl?, Ne zaman?, Ne kadar?, Neden?, Niçin?, Kiminle?, Neyle?" gibi sorularla bulunur.
  • Örnek: "Dün hızlıca eve gittim." (dün: zarf tümleci, hızlıca: zarf tümleci)
  • Örnek: "Çok çalıştığı için başarılı oldu." (çalıştığı için: zarf tümleci)

⚠️ Dikkat: Ögeleri bulurken kelime gruplarını (tamlamalar, deyimler, birleşik fiiller, fiilimsi grupları) asla ayırma! Tek bir öge olarak kabul et.

📝 Yazım Kuralları

Türkçeyi doğru ve anlaşılır kullanmak için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. Sınavda özellikle büyük harflerin kullanımı, de/ki/mi'nin yazımı ve birleşik kelimelerin yazımı gibi konulara dikkat etmelisin.

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümleler büyük harfle başlar.
  • Özel isimler (kişi adları, soyadları, yer adları, millet, dil, din adları vb.) büyük harfle başlar.
  • Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (Türkiye Büyük Millet Meclisi).
  • Kitap, dergi, gazete adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (Milliyet gazetesi özel durum, "gazetesi" küçük).
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar (29 Ekim 1923 Salı).
  • Hitaplar büyük harfle başlar (Sevgili Öğrenciler, Değerli Misafirler).
• "De", "Ki" ve "Mi"nin Yazımı:
  • -de/-da (bağlaç): Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: Sen de gel.)
  • -de/-da (ek): Bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: Evde kimse yok.)
  • -ki (bağlaç): Ayrı yazılır, genellikle "oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki" gibi kalıplaşmış sözcükler hariç. (Örnek: Öyle bir anlattı ki herkes şaşırdı.)
  • -ki (ek): Bitişik yazılır, isme gelerek sıfat yapar (evdeki, sendeki) veya ilgi zamiri olur (benimki, seninki). Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: Duvardaki resim.)
  • -mi (soru eki): Her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimeye bitişik yazılmaz. (Örnek: Geliyor musun?)
• Birleşik Kelimelerin Yazımı:
  • Anlam kaybına uğrayan veya ses düşmesi/türemesi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır (kaynana, pazartesi, hissetmek).
  • Gerçek anlamını koruyan veya ayrı ayrı anlam taşıyan bazı birleşik kelimeler ayrı yazılır (deniz yılanı, gök bilimi).

💡 İpucu: "De" bağlacının ayrı yazıldığını anlamak için cümleden çıkarıp okuyabilirsin. Anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. "Ki" bağlacını anlamak için ise "ler" eki getirip okuyabilirsin. Anlamlı oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır (örneğin "evdeki" -> "evdekiler" anlamlı, "geldi ki" -> "geldi kiler" anlamsız).

📝 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda durakları, vurguları, tonlamaları belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.

• Virgül (,):
  • Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmada kullanılır.
  • Sıralı cümleleri ayırmada kullanılır.
  • Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
  • Ara sözleri veya ara cümleleri ayırmada kullanılır.
  • Hitaplardan sonra kullanılır.
• Noktalı Virgül (;):
  • Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmada kullanılır.
  • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmada kullanılır.
• İki Nokta (:):
  • Kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
  • Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra konur.
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya kelimelerin sonuna konur.
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur. Hitap ve uyarı sözlerinden sonra da konabilir.

⚠️ Dikkat: Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını değiştirebilir. "Oku, adam ol." ile "Oku adam ol." arasındaki farkı düşün!

📚 Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

Yazarlar, metinlerini oluştururken farklı anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları kullanır. Bunları bilmek, okuduğunu anlama ve yorumlama becerini artırır.

• Anlatım Biçimleri:
  • Açıklama: Bilgi vermek, öğretmek amacıyla nesnel bir dil kullanılır. (Örnek: Ders kitapları)
  • Betimleme (Tasvir Etme): Varlıkların, olayların, yerlerin özelliklerini okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde anlatma. (Örnek: Bir manzara resmi çizmek gibi)
  • Öyküleme (Hikaye Etme): Bir olayın zaman ve mekan içinde kahramanlar etrafında anlatılmasıdır. (Örnek: Hikayeler, romanlar)
  • Tartışma: Bir düşünceyi savunmak veya karşı çıkmak, okuyucuyu ikna etmek amacıyla kullanılır. (Örnek: Fıkralar, denemeler)
• Düşünceyi Geliştirme Yolları:
  • Tanımlama: "Bu nedir?" sorusuna cevap veren ifadelerdir. Bir kavramın ne olduğunu açıklar.
  • Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır.
  • Örnekleme: Anlatılan soyut bir düşünceyi somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için örnekler vermektir.
  • Tanık Gösterme (Alıntı Yapma): Savunulan düşüncenin doğruluğunu, tanınmış ve güvenilir bir kişinin sözünü alıntılayarak pekiştirmektir.
  • Sayısal Verilerden Yararlanma: Düşünceyi inandırıcı kılmak için istatistiksel bilgiler, anket sonuçları, grafikler gibi sayısal veriler kullanmaktır.
  • Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. (Örnek: "Aslan gibi güçlü")

Bu konulara iyi çalışarak sınavda başarılı olacağına eminim! Unutma, düzenli tekrar ve bol soru çözümü başarının anahtarıdır. Başarılar dilerim! 🚀