Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözerken öncelikle SI (Uluslararası Birimler Sistemi) birim sistemindeki temel büyüklükleri hatırlamamız gerekiyor. Temel büyüklükler, diğer büyüklüklerin tanımlanmasında kullanılan, kendileri başka birimlerle ifade edilemeyen büyüklüklerdir.
- Temel Büyüklükler: SI sisteminde 7 tane temel büyüklük vardır. Bunlar:
- Uzunluk (metre - m)
- Kütle (kilogram - kg)
- Zaman (saniye - s)
- Elektrik Akımı (amper - A)
- Sıcaklık (kelvin - K)
- Madde Miktarı (mol - mol)
- Işık Şiddeti (candela - cd)
- Türetilmiş Büyüklükler: Türetilmiş büyüklükler ise temel büyüklükler yardımıyla ifade edilen büyüklüklerdir. Örneğin, hız, uzunluk ve zamanın birleşimiyle ($hiz = \frac{uzunluk}{zaman}$) elde edilir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kuvvet: Kuvvet, kütle ve ivmenin çarpımıyla bulunur ($F = m \cdot a$). Kütle temel bir büyüklük olsa da, ivme (hız değişimi/zaman) türetilmiş bir büyüklüktür. Dolayısıyla kuvvet de türetilmiş bir büyüklüktür.
- B) Hız: Hız, birim zamandaki yer değiştirme miktarıdır ($v = \frac{\Delta x}{\Delta t}$). Hem yer değiştirme (uzunluk) hem de zaman temel büyüklükler olsa da, hız bu ikisinin oranından elde edildiği için türetilmiş bir büyüklüktür.
- C) Kütle: Kütle, SI birim sisteminde temel bir büyüklüktür ve birimi kilogramdır (kg).
- D) Enerji: Enerji, iş yapabilme yeteneğidir ve birçok farklı şekilde ifade edilebilir (kinetik enerji, potansiyel enerji vb.). Ancak enerji, temel büyüklükler cinsinden ifade edildiğinde türetilmiş bir büyüklük olduğunu görürüz. Örneğin, kinetik enerji $E_k = \frac{1}{2} m v^2$ şeklinde ifade edilir. Burada kütle (m) temel büyüklük olsa da, hız (v) türetilmiş bir büyüklüktür.
- E) Basınç: Basınç, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir ($P = \frac{F}{A}$). Kuvvetin de türetilmiş bir büyüklük olduğunu daha önce belirtmiştik. Yüzey alanı da uzunluğun karesi ile ifade edildiğinden türetilmiştir. Bu nedenle basınç da türetilmiş bir büyüklüktür.
Bu açıklamalar ışığında, SI birim sisteminde temel büyüklük olan seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
