10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 1

Bir bölgede sık sık şiddetli depremlerin ve aktif volkanların görülmesi, o bölgenin hangi tektonik kuşakta yer aldığının güçlü bir göstergesidir?

A) Kalkan alanları
B) Pasif kıta kenarları
C) Levha içi sıcak noktalar
D) Levha sınırları
E) Orojenez bölgeleri

Merhaba öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• Tektonik Kuşaklar ve Depremler/Volkanlar İlişkisi: Öncelikle, depremler ve volkanların yeryüzünde rastgele dağılmadığını, belirli bölgelerde yoğunlaştığını hatırlayalım. Bu bölgeler, tektonik plakaların sınırlarıdır. Çünkü bu sınırlarda plakalar birbirleriyle etkileşime girer (çarpışır, ayrılır veya yan yana kayar) ve bu etkileşimler sonucunda gerilim birikir, kırılmalar (depremler) ve magma yükselmesi (volkanizma) meydana gelir.
• Seçeneklerin İncelenmesi: Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
• A) Kalkan alanları: Kalkan alanları, kıtaların çok eski ve stabil (sakin) bölgeleridir. Genellikle deprem ve volkanizma riski düşüktür.
• B) Pasif kıta kenarları: Pasif kıta kenarları, tektonik aktivitenin olmadığı, kıta ile okyanusun birleştiği bölgelerdir. Deprem ve volkanizma görülmez.
• C) Levha içi sıcak noktalar: Levha içi sıcak noktalar, levha sınırlarından bağımsız olarak manto içerisinden yükselen sıcak magma sütunlarının (mantle plume) neden olduğu volkanik bölgelerdir. Depremler görülebilir fakat şiddetli depremler ve yaygın volkanizma genellikle levha sınırlarında olur.
• D) Levha sınırları: Levha sınırları, tektonik plakaların karşılaştığı, ayrıldığı veya yan yana hareket ettiği bölgelerdir. Bu bölgelerde depremler ve volkanlar sıkça görülür. Özellikle, dalma-batma zonları (bir levhanın diğerinin altına daldığı yerler) şiddetli depremler ve aktif volkanlar için tipik alanlardır.
• E) Orojenez bölgeleri: Orojenez, dağ oluşumu demektir. Dağ oluşumu sırasında depremler görülebilir, ancak aktif volkanizma her zaman eşlik etmez. Ayrıca, dağ oluşumu uzun bir süreçtir ve her dağlık bölgede sürekli şiddetli depremler olmaz.
• Sonuç: Şiddetli depremlerin ve aktif volkanların sık görüldüğü bir bölge, büyük olasılıkla bir levha sınırında yer almaktadır. Çünkü levha sınırları, tektonik hareketlerin en yoğun olduğu ve dolayısıyla deprem ve volkanizma riskinin en yüksek olduğu yerlerdir.

Cevap D seçeneğidir.