Sevgili öğrenciler, bu soruda akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesi sonucunda oluşan yeryüzü şeklini bulmamız isteniyor. Akarsular, yeryüzünü şekillendiren en önemli dış kuvvetlerden biridir. Hem aşındırma (erozyon) hem de biriktirme (depozisyon) faaliyetleri yaparlar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vadi: Akarsuların yataklarını aşındırarak oluşturduğu, genellikle "V" veya "U" şeklinde kesitlere sahip uzun çukurluklardır. Bu bir aşındırma şeklidir.
- B) Kanyon: Derin ve dik yamaçlı vadilerdir. Akarsuların sert kayaçları aşındırmasıyla oluşur. Bu da bir aşındırma şeklidir.
- C) Menderes: Akarsuyun eğiminin azaldığı yerlerde, yatağında büklümler yaparak akmasıdır. Mendereslerin dış bükey kısımlarında aşındırma, iç bükey kısımlarında ise biriktirme görülür. Ancak menderes, biriktirme sonucunda oluşan bir yeryüzü şeklinden ziyade, akarsuyun akış şekli ve yatak deseni olarak tanımlanır.
- D) Delta: Akarsuların taşıdığı alüvyonları (kum, kil, çakıl gibi malzemeler) denize, göle veya başka bir durgun su kütlesine döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan üçgen veya yelpaze şeklindeki düzlüklerdir. Akarsuyun hızı azaldığında taşıdığı malzemeyi bırakmasıyla oluşur. Bu, doğrudan bir biriktirme şeklidir.
- E) Şelale: Akarsuyun yatağında, farklı dirençteki kayaçların aşınması sonucu oluşan basamaklardan aşağıya düşmesiyle meydana gelen su düşüşleridir. Bu da bir aşındırma şeklidir.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesi sonucunda oluşan yeryüzü şeklinin Delta olduğu açıkça görülmektedir. Delta, akarsuyun gücünü kaybedip taşıdığı tüm tortulları bırakmasıyla oluşur.
Cevap D seçeneğidir.
