"Rüzgar eser dallar sallanır,
Kuşlar uçar göğe uzanır.
Çiçekler açar bahar canlanır,
Doğa bize ne güzel sunulur."
Yukarıdaki şiirde her dizenin sonunda tekrar eden seslere ne ad verilir?
A) Dize
B) Kıta
C) Redif
D) Kafiye
Sevgili öğrenciler, bu soruda şiirdeki ses benzerliklerini inceleyerek doğru terimi bulacağız. Şiiri dikkatlice okuyalım:
- Rüzgar eser dallar sallanır,
- Kuşlar uçar göğe uzanır.
- Çiçekler açar bahar canlanır,
- Doğa bize ne güzel sunulur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve şiirimizle karşılaştıralım:
- Dize: Şiirdeki her bir satıra dize denir. Örneğin, "Rüzgar eser dallar sallanır" bir dizedir. Soru, dizenin kendisini değil, dizelerin sonundaki tekrar eden sesleri soruyor. Bu yüzden A seçeneği doğru değildir.
- Kıta: Şiirde belirli bir anlam bütünlüğü taşıyan, alt alta yazılmış dize gruplarına kıta denir. Yukarıdaki şiir tek bir kıtadan oluşmaktadır. Soru, kıtanın kendisini değil, dizelerin sonundaki sesleri soruyor. Bu yüzden B seçeneği doğru değildir.
- Redif: Dize sonlarında, kafiyeden sonra gelen, yazılışları, okunuşları ve görevleri aynı olan ek veya kelime tekrarlarına redif denir. Şiirimizdeki "-ır" ve "-ur" ekleri görev olarak geniş zaman eki olsa da, ses ve yazılış olarak tam olarak aynı değildirler (biri -ır, diğeri -ur). Ayrıca, bu eklerden önceki sesler de (sallan-, uzan-, canlan-, sunul-) farklılık gösterdiği için, burada tam bir rediften ziyade ses benzerliği (kafiye) bulunmaktadır. Bu yüzden C seçeneği doğru değildir.
- Kafiye (Uyak): Dize sonlarındaki farklı anlam ve görevdeki kelimeler arasında görülen ses benzerliğine kafiye denir. Şiirimizde "sallanır", "uzanır", "canlanır" ve "sunulur" kelimelerinin sonlarındaki "-ır" ve "-ur" sesleri arasında bir ses uyumu, yani benzerliği bulunmaktadır. Bu ses benzerliği, şiire ahenk katmaktadır. İşte bu ses benzerliğine kafiye denir.
Bu durumda, şiirdeki dizelerin sonunda tekrar eden ve şiire ahenk katan bu ses benzerliklerine kafiye adını veririz.
Cevap D seçeneğidir.
