Yedi tepe üstünde yükselen şehir, / Yedi iklimden gelen sevdalıların yurdu.
Bu dizelerde İstanbul için kullanılan "yedi tepe üstünde yükselen şehir" ifadesi, edebî sanatlardan hangisine örnek teşkil eder?
A) Teşbih
B) İstiare
C) Kinaye
D) Telmih
E) Tevriye
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen dizedeki "yedi tepe üstünde yükselen şehir" ifadesinin hangi edebî sanata örnek teşkil ettiğini bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım bu ifadeyi inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim:
- Öncelikle, verilen dizedeki "yedi tepe üstünde yükselen şehir" ifadesi, hepimizin bildiği gibi İstanbul'u anlatmaktadır. İstanbul'un yedi tepe üzerine kurulmuş olması, şehrin en bilinen özelliklerinden biridir.
- Şimdi seçeneklerdeki edebî sanatları kısaca hatırlayalım:
- A) Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Bir şeyi başka bir şeye benzetmektir (örneğin, "aslan gibi güçlü"). Verilen ifadede bir benzetme yoktur.
- B) İstiare (Eğretileme): Benzetmenin temel öğelerinden sadece birinin kullanılmasıyla yapılan sanattır. Ya benzeyen ya da benzetilen söylenir (örneğin, "kalbimdeki aslan kükredi" derken aslanla cesaret kastedilir). Verilen ifadede bir istiare de bulunmamaktadır.
- C) Kinaye: Bir sözü gerçek anlamının tam tersini kastederek söyleme veya bir gerçeği dolaylı yoldan, iğneleyici bir şekilde ima etme sanatıdır (örneğin, "ne kadar da çalışkansın!" derken tembel birine gönderme yapmak). İfadede kinayeli bir anlatım yoktur.
- D) Telmih (Anımsatma): Geçmişte yaşanmış, herkesçe bilinen bir olayı, kişiyi, efsaneyi, inancı veya tarihî bir gerçeği hatırlatma sanatıdır. Şair veya yazar, bu bilinen olaya veya duruma üstü kapalı bir şekilde değinir. "Yedi tepe üstünde yükselen şehir" ifadesi, İstanbul'un yedi tepe üzerine kurulmuş olduğu gerçeğine, yani herkesçe bilinen tarihî ve coğrafi bir özelliğine doğrudan bir gönderme (anımsatma) yapmaktadır.
- E) Tevriye (İki Anlamlılık): Bir sözcüğün hem yakın hem de uzak anlamını çağrıştıracak şekilde kullanılması ve genellikle uzak anlamın kastedilmesidir (örneğin, "Bu kadar letafet çünkü sende var / Beyaz gerdanında bir de ben gerek" dizesindeki "ben" kelimesi hem kişi zamiri hem de vücuttaki leke anlamında kullanılmıştır). Verilen ifadede böyle bir durum söz konusu değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, "yedi tepe üstünde yükselen şehir" ifadesi, İstanbul'un herkes tarafından bilinen tarihî ve coğrafi bir özelliğine gönderme yaparak okuyucuya bu bilgiyi anımsatmaktadır. Bu da Telmih sanatının tanımına tam olarak uymaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
