🎓 11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı 2. Senaryo Test 5 - Ders Notu
Bu özet, 11. sınıf Edebiyat dersinin 1. dönem 2. yazılı sınavının 2. senaryosunun 5. testinde yer alan temel konuları kapsamaktadır. Bu konular; fiilimsiler, cümlenin öğeleri ve anlatım bozukluklarıdır.
📌 Fiilimsiler
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenemeyen, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılabilen sözcüklerdir.
- İsim-Fiil (Ad-Eylem): "-ma, -ış, -mak" ekleriyle yapılır. Örnek: "Gülmek sana yakışıyor."
- Sıfat-Fiil (Ortaç): "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleriyle yapılır. Örnek: "Koşan çocuklar gördüm."
- Zarf-Fiil (Ulaç/Bağ-Fiil): "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ıp, -arak, -dıkça, -r...maz, -casına" ekleriyle yapılır. Örnek: "Gülerek içeri girdi."
⚠️ Dikkat: "-ma" eki isim-fiil eki olabileceği gibi olumsuzluk eki de olabilir. Cümledeki anlamına dikkat edin. "Ders çalışma saatleri" (isim-fiil) - "Ders çalışmama nedenim var" (olumsuzluk eki)
📌 Cümlenin Öğeleri
Cümlenin öğeleri, bir cümleyi oluşturan ve anlamlı bir bütün oluşturan parçalardır. Temel ve yardımcı öğeler olarak ikiye ayrılır.
- Temel Öğeler:
- Özne: Cümlede işi yapan veya hakkında bilgi verilen unsurdur.
- Yüklem: Cümlede işi, oluşu veya durumu bildiren unsurdur.
- Yardımcı Öğeler:
- Belirtili Nesne: Yüklemin neyi veya kimi sorularına cevap verir.
- Belirtisiz Nesne: Yüklemin ne sorusuna cevap verir.
- Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemin yöneldiği, bulunduğu veya çıktığı yeri belirtir. (Kime, Neye, Nerede, Nereden...)
- Zarf Tümleci: Yüklemin nasıl, ne zaman, ne kadar, neden, ne ile, kim ile yapıldığını belirtir.
💡 İpucu: Cümlenin öğelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi, sonra nesneyi ve en son tümleçleri bulun. Soruları doğru sormak önemlidir.
📌 Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, bir cümlede anlam belirsizliğine, gereksiz sözcük kullanımına veya dilbilgisi kurallarına aykırılığa neden olan hatalardır.
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bir arada kullanılması. Örnek: "Kesinlikle eminim." (Kesinlikle ve eminim aynı anlamı taşır.)
- Anlam Belirsizliği: Cümlede birden fazla anlama gelebilecek ifadelerin kullanılması. Örnek: "Öğretmen, öğrenciyi sordu." (Öğrenci mi soru sordu, öğretmen mi öğrenci hakkında soru sordu?)
- Yanlış Sözcük Kullanımı: Anlamca birbirine yakın ancak farklı anlamlara gelen sözcüklerin karıştırılması. Örnek: "Fiyatlar gittikçe ucuzlaşıyor." (Ucuzlamak yerine düşüyor denmeli.)
- Çatı Uyuşmazlığı: Cümledeki fiillerin çatı bakımından uyumsuz olması. Örnek: "Eve gelince yemek yendi." (Kim yedi? Belirsiz.)
- Özne-Yüklem Uyuşmazlığı: Özne tekilken yüklemin çoğul olması veya tam tersi. Örnek: "Ben ve kardeşim sinemaya gittiler." (Ben ve kardeşim gittik olmalı.)
- Tamlama Yanlışları: İsim veya sıfat tamlamalarında yapılan hatalar. Örnek: "Okul ve ders araç gereçleri." (Okul araç gereçleri ve ders araç gereçleri olmalı.)
📝 Not: Anlatım bozukluklarını gidermek için cümleyi dikkatlice okuyun ve anlamını netleştirmeye çalışın.
