5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla dolaylı tümleç vardır?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
B) Ödevlerini özenle defterine yazdı.
C) Kuşlar dallarda neşeyle ötüşüyordu.
D) Babam bana bu kitabı doğum günümde almıştı.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, cümlelerdeki dolaylı tümleçleri doğru bir şekilde tespit etmemiz ve birden fazla dolaylı tümleç içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Dolaylı tümleç, yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, nede, neden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren ve genellikle "-e, -de, -den" hal eklerini alan ögedir. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
- Yüklem: çıkacağız
- Kim çıkacak? Biz (Gizli özne)
- Ne zaman çıkacağız? Yarın sabah erkenden (Zarf tümleci)
- Nereye çıkacağız? Yola (Dolaylı tümleç - "-e" hal eki almıştır.)
- Bu cümlede sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
- B) Ödevlerini özenle defterine yazdı.
- Yüklem: yazdı
- Kim yazdı? O (Gizli özne)
- Neyi yazdı? Ödevlerini (Belirtili nesne)
- Nasıl yazdı? Özenle (Zarf tümleci)
- Nereye yazdı? Defterine (Dolaylı tümleç - "-e" hal eki almıştır.)
- Bu cümlede de sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
- C) Kuşlar dallarda neşeyle ötüşüyordu.
- Yüklem: ötüşüyordu
- Kim ötüşüyordu? Kuşlar (Özne)
- Nerede ötüşüyordu? Dallarda (Dolaylı tümleç - "-de" hal eki almıştır.)
- Nasıl ötüşüyordu? Neşeyle (Zarf tümleci)
- Bu cümlede de sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
- D) Babam bana bu kitabı doğum günümde almıştı.
- Yüklem: almıştı
- Kim almıştı? Babam (Özne)
- Neyi almıştı? Bu kitabı (Belirtili nesne)
- Kime almıştı? Bana (Dolaylı tümleç - "-e" hal eki almıştır.)
- Ne zaman almıştı? Doğum günümde (Burada "ne zaman" sorusuna cevap verse de, "-de" hal eki aldığı için dolaylı tümleçtir. Zaman bildiren ve "-de" hal eki alan kelimeler dolaylı tümleç kabul edilir.)
- Bu cümlede "bana" ve "doğum günümde" olmak üzere iki tane dolaylı tümleç bulunmaktadır.
Bu detaylı incelemeler sonucunda, birden fazla dolaylı tümleç içeren cümlenin D seçeneğinde olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
