Sevgili öğrenciler, Karahanlılar dönemi, Türk tarihinde İslamiyet'in kabulüyle birlikte yeni bir edebi ve kültürel uyanışın yaşandığı çok önemli bir dönemdir. Bu dönemde yazılan eserler, Türk İslam medeniyetinin temellerini atmıştır. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Divan-ı Lügati't-Türk: Bu eser, Kaşgarlı Mahmut tarafından 11. yüzyılda yazılmış, Türk dilinin ilk kapsamlı sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır. Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türk dilinin zenginliğini göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. İçerisinde atasözleri, şiirler ve Türk boyları hakkında bilgiler bulunur. Edebi bir eser olmaktan ziyade, dilbilimsel ve kültürel bir başyapıttır.
- B) Kutadgu Bilig: Bu eser, Yusuf Has Hacip tarafından 11. yüzyılda, Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuştur. "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelir. Siyasetname türünde yazılmış olup, ideal devlet yönetimi, adalet, akıl, bilgi ve ahlak gibi konuları işleyen didaktik (öğretici) bir mesnevidir. Türk İslam edebiyatının bilinen ilk edebi eseri ve ilk siyasetnamesi olarak kabul edilir. Bu eser, Türklerin İslamiyet'i kabulünden sonraki ilk yazılı edebi ürün olması açısından büyük önem taşır.
- C) Atabetü'l-Hakayık: Edip Ahmet Yükneki tarafından 12. yüzyılda yazılmış bir ahlak ve öğüt kitabıdır. "Hakikatlerin Eşiği" anlamına gelir. Bilginin faydası, cahilliğin zararı, cömertlik, cimrilik gibi konuları işler. Kutadgu Bilig'den sonra yazılmış önemli bir didaktik eserdir ancak ilk eser değildir.
- D) Divan-ı Hikmet: Hoca Ahmet Yesevi tarafından 12. yüzyılda kaleme alınmış, tasavvufi şiirlerin (hikmetlerin) toplandığı bir eserdir. Yesevilik tarikatının kurucusu olan Ahmet Yesevi, bu eserinde İslam'ın temel prensiplerini, tasavvufi düşünceleri ve ahlaki değerleri sade bir dille anlatmıştır. Karahanlılar döneminin sonlarına doğru veya sonrasında etkili olmuş, ancak ilk edebi eser değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Karahanlılar döneminde yazılan ve Türk İslam edebiyatının ilk eseri olarak kabul edilen eser Kutadgu Bilig'dir. Bu eser, hem edebi niteliği hem de içerdiği siyasi ve ahlaki öğretilerle Türk kültür tarihi için bir dönüm noktasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
