🎓 5. sınıf bilişim teknolojileri 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 5. sınıf bilişim teknolojileri dersinin 1. dönem 2. yazılısında karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Bilgisayarın temel bileşenlerinden güvenli internet kullanımına kadar önemli noktaları tekrar edelim.
📌 Bilgisayarın Temel Bileşenleri: Donanım ve Yazılım
Bilgisayarlar, birbirleriyle uyumlu çalışan iki ana kısımdan oluşur: Donanım ve Yazılım. Bu ikisi bir arada olmadan bilgisayarımız çalışmaz.
- Donanım: Bilgisayarın elle tutulur, gözle görülür fiziksel parçalarıdır. İç donanım (işlemci, RAM, anakart) ve dış donanım (monitör, klavye, fare, yazıcı) olarak ikiye ayrılır.
- Yazılım: Bilgisayarın çalışmasını sağlayan, donanıma ne yapacağını söyleyen programlar ve komutlardır. İşletim sistemleri (Windows, macOS) ve uygulama yazılımları (Word, oyunlar, internet tarayıcıları) olmak üzere iki ana türü vardır.
- Giriş Birimleri: Bilgisayara veri girmemizi sağlayan donanımlar (klavye, fare, mikrofon, tarayıcı).
- Çıkış Birimleri: Bilgisayarın işlediği verileri bize gösteren donanımlar (monitör, yazıcı, hoparlör).
- Depolama Birimleri: Bilgileri kalıcı olarak sakladığımız yerler (Sabit Disk, USB bellek, SD kart).
💡 İpucu: Donanım bilgisayarın "bedeni", yazılım ise "ruhu" gibidir. Birbirleri olmadan tam işlev göremezler.
📌 Dosya ve Klasör Yönetimi
Bilgisayarımızdaki bilgileri düzenli tutmak için dosyaları ve klasörleri kullanırız. Bu, aradığımızı kolayca bulmamızı sağlar.
- Dosya: Bilgisayardaki her türlü bilgiye (metin, resim, müzik, video) verilen isimdir. Her dosyanın bir adı ve uzantısı vardır (örneğin: "rapor.docx", "tatil.jpg").
- Klasör (Dizin): Dosyaları bir arada düzenlemek için kullanılan sanal kutulardır. Klasörlerin içine başka klasörler de koyabiliriz.
- Dosya Uzantısı: Dosyanın türünü belirten, dosya adından sonra gelen ve bir nokta ile ayrılan kısım (örn: .doc, .pdf, .jpg, .mp3).
- Temel İşlemler: Dosya ve klasörleri oluşturabilir, yeniden adlandırabilir, kopyalayabilir, taşıyabilir ve silebiliriz.
⚠️ Dikkat: Bilgisayarınızdan bir dosyayı sildiğinizde, genellikle "Geri Dönüşüm Kutusu"na gider. Buradan geri yükleyebilir veya kalıcı olarak silebilirsiniz.
📌 İnternet ve Güvenli Kullanım
İnternet, tüm dünyadaki bilgisayarları birbirine bağlayan dev bir ağdır. Bilgiye ulaşmak, iletişim kurmak ve eğlenmek için harika bir araçtır, ancak güvenli kullanmak çok önemlidir.
- İnternet Tarayıcısı: İnternet sitelerine girmek için kullandığımız programlardır (Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge).
- Arama Motoru: İnternette bilgi bulmamızı sağlayan web siteleridir (Google, Yandex, Bing).
- Güvenli Şifre Oluşturma: Şifreleriniz en az 8 karakterden oluşmalı, büyük/küçük harf, sayı ve sembol içermelidir. Kolay tahmin edilebilir (doğum tarihi, adınız) şifreler kullanmayın.
- Kişisel Bilgilerin Korunması: İnternette adres, telefon numarası, okul adı gibi kişisel bilgilerinizi tanımadığınız kişilerle paylaşmayın.
- Siber Zorbalık: İnternet üzerinden bir başkasına kötü söz söylemek, rahatsız etmek veya utandırıcı içerikler paylaşmaktır. Böyle bir durumla karşılaşırsanız hemen bir büyüğünüze haber verin.
💡 İpucu: Bir internet sitesinin adresinde "https://" görüyorsanız, bu o sitenin daha güvenli olduğunu gösterir.
📌 Dijital Vatandaşlık ve Etik
İnterneti kullanan herkes, dijital birer vatandaş sayılır. Tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi, internette de uymamız gereken kurallar ve sorumluluklarımız vardır.
- Telif Hakları: Başkalarının ürettiği (müzik, resim, yazı, video) içerikleri izinsiz kopyalamak, kendi eserinmiş gibi kullanmak yasal ve etik değildir. Emeğe saygı duymalıyız.
- İnternet Etiği (Netiket): İnternette başkalarına karşı saygılı ve nazik olmak, argo kelimeler kullanmamak, başkalarını rahatsız etmemektir.
- Sorumlu Kullanım: İnternette gördüğümüz her bilginin doğru olmayabileceğini unutmayın. Bilgileri doğrulamadan paylaşmayın.
- Zaman Yönetimi: İnternette ve ekran başında çok fazla zaman geçirmemeye dikkat edin. Dengeyi korumak önemlidir.
⚠️ Dikkat: İnternette tanımadığınız kişilerden gelen mesajlara veya dosyalara şüpheyle yaklaşın. Açmadan önce mutlaka bir büyüğünüze danışın.
