Aşağıdaki cümlelerin hangisinde insana özgü bir özellik doğaya aktarılmıştır?
A) Annemin sıcak gülümsemesi bana huzur verdi.Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden insana ait bir özelliğin doğa varlıklarına aktarıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Bu tür söz sanatına kişileştirme (teşhis) denir. Yani, insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler yüklenmesidir. Bir başka deyişle, doğadaki bir varlığın tıpkı bir insan gibi davranması, düşünmesi veya hissetmesi durumudur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede bu durumun gerçekleştiğini bulalım:
Bu cümlede "sıcak gülümseme" insana ait bir özelliktir ve bir insana (anneye) atfedilmiştir. Burada doğaya aktarılan bir özellik veya kişileştirme durumu söz konusu değildir.
Burada "öfke", insana özgü bir duygudur. İnsanlar öfkelenir, kızar. Ancak bu duygu, bir doğa olayı olan "dalgalara" yüklenmiştir. Dalgalar gerçekte öfkelenemez, bu insana ait bir özelliktir. İşte tam da aradığımız durum budur: insana özgü bir özellik (öfke) doğaya (dalgalara) aktarılmıştır. Bu, açık bir kişileştirme örneğidir.
"Yumuşak kalp" ifadesi, mecazi anlamda bir insanın (çocuğun) iyi niyetli, merhametli oluşunu anlatır. Bu özellik yine bir insana aittir ve doğaya aktarılmamıştır. Bu cümlede de kişileştirme yoktur.
"Soğuk bakışlar" insana ait bir ifade biçimidir ve cümlede bir insana (gizli özneye) atfedilmiştir. Doğayla ilgili bir durum söz konusu değildir. Bu cümlede de kişileştirme bulunmamaktadır.
Bu analizler sonucunda, insana özgü "öfke" özelliğinin doğa varlığı olan "dalgalara" aktarıldığı tek seçenek B seçeneğidir. Bu cümlede dalgalar, tıpkı öfkeli bir insan gibi davranmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
