Emile Durkheim'a göre, toplumsal olgular hangi özelliklere sahiptir?
A) Bireysel tercihlere bağlıdır
B) Bireyler üzerinde zorlayıcı bir etkiye sahiptir
C) Evrensel ve değişmezdir
D) Sadece ekonomik faktörlerle açıklanabilir
Emile Durkheim, sosyolojinin kurucu isimlerinden biridir ve toplumu anlamak için "toplumsal olgular" (social facts) kavramını ortaya atmıştır. Durkheim'a göre toplumsal olgular, bireylerin dışında var olan, onları etkileyen ve davranışlarını biçimlendiren düşünme, hissetme ve eyleme biçimleridir. Bu olgular, bireysel iradeden bağımsızdır ve toplum tarafından oluşturulur. Şimdi, seçenekleri Durkheim'ın bu tanımı ışığında inceleyelim:
- A) Bireysel tercihlere bağlıdır: Durkheim, toplumsal olguların bireysel tercihlerden bağımsız olduğunu savunur. Yani, bir toplumsal olgu, tek bir bireyin seçimiyle ortaya çıkmaz veya ortadan kalkmaz. Örneğin, bir ülkenin hukuk sistemi veya ahlak kuralları, bireylerin kişisel tercihleriyle değil, toplumun genel yapısı ve kolektif bilinciyle oluşur. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Bireyler üzerinde zorlayıcı bir etkiye sahiptir: İşte bu, Durkheim'ın toplumsal olgulara atfettiği en temel özelliktir. Toplumsal olgular, bireyler üzerinde bir "zorlama" veya "baskı" gücüne sahiptir. Bu zorlama, fiziksel bir güç olabileceği gibi (örneğin yasaların yaptırımı), daha çok ahlaki veya sosyal bir baskı şeklinde kendini gösterir. Örneğin, toplumun genel kabul görmüş görgü kurallarına uymadığınızda hissettiğiniz utanç veya dışlanma korkusu, bu zorlayıcı etkinin bir göstergesidir. Toplumsal normlara, değerlere ve kurallara uymadığınızda, toplumdan bir tepkiyle karşılaşırsınız. Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
- C) Evrensel ve değişmezdir: Toplumsal olgular, belirli bir toplumun veya dönemin ürünüdür. Her toplumun kendine özgü normları, değerleri ve kurumları vardır. Dolayısıyla, bir toplumsal olgu evrensel olmak zorunda değildir; farklı toplumlarda farklı şekillerde görülebilir. Ayrıca, toplumsal olgular zamanla değişebilir, evrim geçirebilir. Örneğin, geçmişteki evlilik kurumunun bugünkü haliyle aynı olmadığını görürüz. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Sadece ekonomik faktörlerle açıklanabilir: Durkheim, toplumsal olguları açıklarken ekonomik faktörlerin önemini tamamen reddetmese de, sosyolojinin temel amacının "toplumsal olguları toplumsal olgularla açıklamak" olduğunu savunmuştur. Yani, bir toplumsal olgunun nedenini yine başka bir toplumsal olguda aramak gerektiğini belirtir. Sadece ekonomik faktörlere odaklanmak, Durkheim'ın yaklaşımından ziyade Karl Marx gibi düşünürlerin materyalist bakış açısına daha yakındır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Durkheim'a göre toplumsal olguların en belirgin özelliği, bireyler üzerinde zorlayıcı bir etkiye sahip olmalarıdır. Bu zorlama, bireylerin davranışlarını, düşüncelerini ve hislerini belirli kalıplara sokar ve toplumsal düzenin devamlılığını sağlar.
Cevap B seçeneğidir.
